Ιδεολογίες και εθνική στρατηγική

Το παρακάτω κείμενο του Παναγιώτη Κονδύλη δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Το Βήμα την Κυριακή  4  Ιανουαρίου 1998. Έχει επίσης αναδημοσιευθεί  ως επίμετρο στο τόμο συλλογής κειμένων του ιδίου με τίτλο Από τον 20ο στον 21ο αιώνα. Τομές στην πλανητική πολιτική περί το 2000, εκδ. Θεμέλιο,  Αθήνα 1998.

Οι αριθμοί στις αγκύλες αντιστοιχούν προς τις σελίδες της έντυπης έκδοσης.

[181]Αφότου ήλθε στο προσκήνιο το Κυπριακό ως σήμερα –   δηλαδή επί μισόν αιώνα – όχι λίγες ήττες επεσώρευσε στην Ελλάδα η, πανθολογούμενη άλλωστε, ανυπαρξία μιας μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής, αποδεκτής από τον κύριο κορμό του πολιτικού κόσμου και επεξεργασμένης χάρη στη σύμπραξη πολιτικών, διπλωματών στρατιωτικών και επιστημόνων. Έχοντας την εμπειρία τούτη δεν χρειάζεται να διαθέτει κανείς το προφητικό χάρισμα για να προβλέψει ότι στο μέλλον πολλά θα εξαρτηθούν από το αν θα πραγματοποιηθεί τώρα ό,τι δεν έγινε στο παρελθόν. Δύο παράγοντες επέδρασαν, και εξακολουθούν να επιδρούν, αρνητικότατα: η λειτουργία του πολιτικού συστήματος και η εμπλοκή σε ιδεολογήματα. Ο πολιτικός κόσμος δεν βρέθηκε στο ύψος των περιστάσεων όχι μόνον γιατί οι α ή β εκπρόσωποί του έλαβαν συχνά τις α ή β εσφαλμένες αποφάσεις στο α ή β ζήτημα, αλλά και επειδή στο σύνολό του δεν κατάφερε να δημιουργήσει ένα πάγιο και αθόρυβο θεσμικό πλαίσιο ικανό να εξουδετερώνει κατά το δυνατόν τους πειρασμούς κομματικής εκμετάλλευσης των εθνικών θεμάτων. Η ανικανότητα προς αυτοσυγκράτηση είναι κατ’ εξοχήν γνώρισμα εφηβικής ανωριμότητας. Και το γεγονός ότι ο ένας επιρρίπτει την ευθύνη στον άλλον αποδεικνύει απλώς ότι ενέχονται όλοι.

Η επιρροή ιδεολογημάτων σε θέματα εθνικής στρατηγικής ανάγεται γενικότατα στο ότι το νεοελληνικό κρατίδιο αναγ – [182] κάσθηκε εξ αρχής να αντισταθμίσει την ιστορική του καχεξία με υπεραυτάρεσκους μύθους. Γίναμε έτσι λαός που τέρπεται παράγοντας λήρους και χορταίνει καταναλίσκοντας ανεμώλια έπη. Η αιτιολογία όμως δεν αποτελεί δικαιολογία, ούτε ενδείκνυται ως πραξεολογία. Αντίθετα: επιβιώνει όποιος αντιστέκεται στους ίδιους του τους μύθους και καταποντίζεται όποιος τους πιστεύει μέχρις εσχάτων. Στη σημερινή συγκυρία, δύο αντιτιθέμενα ιδεολογήματα παρακωλύουν, κοντά στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος, την κατάστρωση και την εφαρμογή μιας νηφάλιας εθνικής στρατηγικής: ασαφή και αποδυναμούμενα στοιχεία ενός γηγενούς εθνικισμού και εξίσου ασαφή, αλλά ενισχυόμενα αναμασήματα ενός ξενόφερτου ειρηνισμού και οικουμενισμού. Οι εθνικιστικές απόψεις, των οποίων η επικράτηση σε διάφορες φάσεις του Κυπριακού και του Μακεδονικού έβλαψε ουσιαστικά τη χώρα, τείνουν π.χ. να εξηγούν τη διαμάχη Ελλάδας και Τουρκίας με το ιστορικό παρελθόν και με φυλετικούς ή πολιτισμικούς παράγοντες, αποδίδοντας τη συμπεριφορά της δεύτερης στον «ασιατικό» και «βάρβαρο» χαρακτήρα της, τον οποίο αντιπαραθέτουν στον «ελληνικό πολιτισμό» και στην «τρισχιλιετή ιστορία» του. Αρκεί μια υπόθεση για να δούμε πόσο αστήρικτα είναι όλα αυτά. Αν η ομόδοξή μας Σερβία είχε 60 εκατ. κατοίκους και ηγεμόνευε στα Βαλκάνια, ζητώντας να κατεβεί στη Θεσσαλονίκη, και η Τουρκία είχε 20 ή 30 εκατ. κατοίκους και αισθανόταν να απειλείται εξίσου από τη σερβική επέκταση, τότε η Ελλάδα και η Τουρκία θα ήσαν εγκάρδιοι φίλοι και σύμμαχοι. Οι γεωπολιτικές παράμετροι και τα εθνικά συμφέροντα καθορίζουν την εξωτερική πολιτική  όχι το παρελθόν, ούτε η φυλή και ο πολιτισμός. Η φυλετική και πολιτισμική υποτίμηση της Τουρκίας ενέχει τον κίνδυνο της στρατηγικής της υποτίμησης, αφού συνεπάγεται ότι η δήθεν ανώτερη ελληνική ποιότητα μπορεί να εξουδετερώσει την τουρκική ποσότητα· είναι βέβαια γνωστό πώς τιμωρείται η [183] στρατηγική υποτίμηση του αντιπάλου όταν, π.χ., παρασύρει στην κήρυξη ενός πολέμου. Η αύξουσα γενική υπεροχή της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια έχει εξαναγκάσει την εθνικιστική υπεροψία πολλών Ελλήνων να χαμηλώσει αισθητά τους τόνους της. Ωστόσο στο σύνολό της η ελληνική πλευρά δεν έχει ακόμη συνειδητοποιήσει το μέγεθος και τις συνέπειες της πληθυσμιακής και οικονομικής ανόδου της Τουρκίας, και μάλιστα της βαθμιαίας μετατροπής της σε βιομηχανική δύναμη.

Οι ειρηνιστές και οικουμενιστές ή «ευρωπαϊστές» έχουν τον δικό τους τρόπο για να παρακάμπτουν τις οδυνηρές πραγματικότητες και την ψύχραιμη στρατηγική τους ανάλυση. Οι ίδιοι φαντάζονται ότι είναι πιο ρεαλιστές, αφού ξεπέρασαν τους «εθνικούς αταβισμούς» και συμπορεύονται με τη νέα παγκόσμια κατάσταση, όπου τάχα το εμπόριο και ο διάλογος θα αντικαταστήσουν τον πόλεμο. Οι θέσεις όμως αυτές διόλου δεν είναι ρεαλιστικότερες από τις πομφόλυγες του εθνικισμού, συνιστούν απλώς την αντίστροφη ιδεολογία, και μάλιστα μιαν ιδεολογία διόλου πρωτότυπη, αφού δεν περιέχει παρά κοινοτοπίες του καπιταλιστικού φιλελευθερισμού διατυπωμένες πριν από 300 χρόνια και διαψευσμένες επανειλημμένα έκτοτε. Όντας ιδεολογία, εκπληρώνουν και τις ψυχολογικές λειτουργίες της ιδεολογίας, δηλαδή επιτρέπουν σε «προοδευτικούς» διανοούμενους ελαφρών βαρών και σε αστείους δημοσιογραφίσκους να αναβαθμίζουν το μικρό τους εγώ εμφανιζόμενοι ως εκπρόσωποι υψηλών ιδεωδών· συνάμα υποθάλπουν σε μικρομεσαίους πολιτικούς την ανακουφιστική ψευδαίσθηση ότι μπορούν να συρρικνώσουν την πολιτική σε διαχείριση και διάλογο, αποτινάζοντας από τους ισχνούς ώμους τους το βάρος έσχατων ιστορικών ευθυνών. Τέτοιοι διανοούμενοι και τέτοιοι πολιτικοί επιχειρηματολογούν σε ζητήματα εθνικής στρατηγικής κάνοντας το μοιραίο λάθος να προεξοφλούν γενικότερες εξελίξεις που διόλου δεν είναι βέβαιες και που, έστω και αν ευοδωθούν, βρίσκονται ακόμη στην αρ –[184] χή τους και επιφυλάσσουν πολλά απρόοπτα. Μιλούν και πράττουν, λοιπόν, σαν να υπήρχε ήδη μια ενιαία Ευρώπη, σαν να υπήρχε ήδη ένας ενιαίος κόσμος και σαν να μην ήταν δυνατόν να αντιστραφούν οι τάσεις· ιδιαίτερα ως προς την ενιαία Ευρώπη σφάλλουν ταυτίζοντας προκαταβολικά τα συμφέροντά της με τα συμφέροντα των Ελλήνων. Όταν προεξοφλούνται αισιόδοξα οι γενικότερες εξελίξεις, τότε οι στρατηγικές συζητήσεις δεν μπορούν να προχωρήσουν σε βάθος. Γι’ αυτό και πλείστοι όσοι ειρηνιστές και οικουμενιστές εκφράζουν ανοιχτά την εχθρότητά τους απέναντι σε τέτοιες συζητήσεις, ιδίως όταν υπεισέρχονται σε στρατιωτικά θέματα και πολεμικά ενδεχόμενα. Νομίζουν ότι λύνουν προβλήματα μόνο και μόνο επειδή εκστρατεύουν εναντίον του «εθνικιστικού φανατισμού». Η συχνότατα όμως μισαλλόδοξη συμπεριφορά τους αποδεικνύει για μιαν επιπλέον φορά ότι ο φανατισμός εναντίον του φανατισμού μπορεί να είναι ακόμη πιο στενοκέφαλος από τον απλό φανατισμό.

Καμία ουσιαστική στρατηγική συζήτηση δεν είναι δυνατή αν δεν αφήσει στην άκρη τόσο τα εθνικιστικά όσο και τα ειρηνιστικά ιδεολογήματα· στόχος της είναι ακριβώς η υπέρβασή τους. Η εθνική στρατηγική δεν είναι ούτε «δεξιά», ούτε «αριστερή», ούτε «εθνικιστική», ούτε «διεθνιστική». Είναι τα πάντα, ανάλογα με τις επιταγές της συγκεκριμένης κατάστασης. Αλίμονο στη χώρα και στην πολιτική της ηγεσία αν ερμηνεύει τη συγκεκριμένη κατάσταση με βάση «δεξιές» ή «αριστερές» προτιμήσεις, αντί να προσαρμόζει τις προτιμήσεις στην κατά το δυνατόν ψυχρή ερμηνεία της συγκεκριμένης κατάστασης. Κάθε εθνική στρατηγική, εφόσον περιορίζεται στον σχεδιασμό των εκάστοτε επιθυμητών εξελίξεων, είναι καταδικασμένη σε μονομέρεια και δυσκαμψία, δηλαδή σε πρακτικό αδιέξοδο. Λόγος της ύπαρξής της είναι η κάλυψη όλων των ενδεχομένων, των περισσότερο και των λιγότερο πιθανών, των περισσότερο και των λιγότερο ευχάριστων. Και το φάσμα των ενδεχομένων το καταγράφει [185] η υπεύθυνη ηγεσία ακούγοντας χωρίς προκαταλήψεις όλο το φάσμα των απόψεων και των προτάσεων, από οποιονδήποτε και αν προέρχονται. Όπως διάφοροι «ελληνοκεντρικοί» οφείλουν να μάθουν ότι η «Δύση» δεν είναι μόνον η «τεχνική» και η «λατρεία της ύλης», στην οποία αυτή αντιτάσσουν με υπεραπλουστευτική ευκολία το «πνεύμα» και την «ψυχή» της «ορθόδοξης Ανατολής», έτσι και όσοι επείγονται να «εξευρωπαϊσθούν» καλά θα έκαναν να μην αυταπατώνται ταυτίζοντας τη Δύση με τη δυτική προπαγάνδα («ορθολογισμός», «διάλογος», «ανθρώπινα δικαιώματα» κτλ. κτλ.). Θα ωφελούσαν την Ελλάδα περισσότερο αν, π.χ., μιμούνταν τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι στρατηγικές συζητήσεις στη Γαλλία, στην Αγγλία ή στις ΗΠΑ. Τα πάντα, ακόμη και τα πιο απίθανα σενάρια πολέμου, γίνονται εδώ αντικείμενο εξέτασης και στάθμισης, και το κύριο μέλημα των αναλυτών δεν είναι να εκφράσουν τα ιδεολογικά τους γούστα (λες και δεν υπάρχει σοβαρότερο πράγμα στον κόσμο από αυτά), παρά να εξονυχίσουν δεδομένα και δυνατότητες προκειμένου να διευκολύνουν την υπεύθυνη ηγεσία στο έργο της. Η προσπάθεια επιβολής ιδεολογικής λογοκρισίας στις στρατηγικές συζητήσεις, όσο και αν καλύπτεται πίσω από υψιπετείς ηθικολογίες, δεν αποτελεί μόνον ένδειξη πνευματικού επαρχιωτισμού. Προπαντός βλάπτει τον τόπο.

Υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι για τους οποίους η εθνική μας στρατηγική είναι σήμερα υποχρεωμένη να έχει προ οφθαλμών ένα ευρύτατο φάσμα πιθανών εξελίξεων, που αρχίζει από τον συμβιβασμό, έστω και με απώλειες, και τελειώνει στον πόλεμο. Αναφέρομαι ιδιαίτερα στις σχέσεις με την Τουρκία. Η διαφορά του γεωπολιτικού δυναμικού ανάμεσα στις δύο χώρες αυξάνεται συνεχώς υπέρ της Τουρκίας, και σε 20-30 χρόνια θα είναι αβάσταχτη για την ελληνική πλευρά. Στην προοπτική αυτή μου φαίνεται προφανές ότι ένας συμβιβασμός θα αποτελούσε για την Ελλάδα το μικρότερο κακό, [186] ακόμη και αν παραχωρούσε κάτι από ό,τι θεωρεί αυτή τη στιγμή κυριαρχικό της δικαίωμα. Ασφαλώς οι εθνικιστές θα αγανακτήσουν με μια τέτοια σκέψη, οφείλουν όμως να αναλογισθούν δύο πράγματα: ότι αργότερα η διαπραγματευτική θέση της χώρας θα είναι χειρότερη και ότι οι ολιγωρίες ή τα σφάλματα των περασμένων δεκαετιών έχουν το πικρό τους τίμημα. Αυτά όμως διόλου δεν σημαίνουν ότι οι ειρηνιστές δικαιούνται να θριαμβολογούν εκ των προτέρων. Γιατί για να συναφθεί ένας τέτοιος συμβιβασμός απαιτείται η βεβαιότητα ότι αυτός θα είναι τελειωτικός, ότι δηλαδή η άλλη πλευρά δεν θα τον χρησιμοποιήσει ως εφαλτήριο νέων αξιώσεων, οπότε σε λίγα χρόνια ή λίγους μήνες θα επιδεινωνόταν η κατάσταση σε σχέση με πριν. Όσοι προτείνουν σήμερα διάφορους συμβιβασμούς έχουν υπό γενικότατη έννοια δίκιο με βάση τα μακροπολιτικά δεδομένα (αν και οι ίδιοι λιγότερο σκέφτονται αυτά τα τελευταία και περισσότερο ελαύνονται από την επιθυμία να φανούν «πολιτισμένοι» άνθρωποι), κανείς τους όμως δεν μπορεί να εγγυηθεί πολιτικά τη βιωσιμότητα του συμβιβασμού. Και κάτι ακόμη παραβλέπουν οι ειρηνιστές: καθώς θεωρούν αφελώς τον συμβιβασμό υπαγόρευση της «λογικής» και της «ηθικής» και όχι ενός άτεγκτου συσχετισμού δυνάμεων, υποτιμούν τη σημασία της στρατιωτικής – αποτρεπτικής ισχύος ακριβώς για τη σύναψη ενός ευπρεπούς συμβιβασμού. Και οι εθνικιστές όμως, οι πατριώτες κτλ., που δεν κάνουν το λάθος να υποτιμούν την αποτρεπτική ισχύ, διέπραξαν για λόγους κομματικής ψηφοθηρίας κάτι εξαιρετικά επιζήμιο: ενίσχυσαν επί δύο δεκαετίες την οικονομική πολιτική του παρασιτικού καταναλωτισμού, με αποτέλεσμα τη γενικότερη εξάρτηση της δανειοτρεφούς χώρας και την υπονόμευση της αμυντικής της προσπάθειας. Έτσι, αν οι πρώτοι ωραιοποιούν τη σημερινή αδυναμία της Ελλάδας με ειρηνιστικά και αντιεθνικιστικά προπετάσματα, οι δεύτεροι, υποκύπτοντας στη λογική των πελατειακών σχέσεων και δι –[187] αιωνίζοντας τις δυσλειτουργίες του πολιτικού συστήματος, αφαιρούν το ουσιαστικό περιεχόμενο από τις θέσεις τους. Και όπως οι δεύτεροι οφείλουν να κατανοήσουν έμπρακτα, και όχι απλώς ρητορικά, ότι μόνον η εκλογίκευση της οικονομίας σε παραγωγική βάση, δηλαδή η εξοικονόμηση και επένδυση πόρων χάρη στην υπέρβαση του παρασιτικού καταναλωτισμού και του πελατειακού συστήματος, μπορεί να στηρίξει την άμυνα της χώρας, έτσι και οι πρώτοι, όταν αντιτάσσονται με πάθος ιεροκηρύκων στα εξοπλιστικά προγράμματα, οφείλουν να αντιληφθούν ότι είναι πρακτικά το ίδιο είτε έχεις ένοπλες δυνάμεις με ανεπαρκή και απαρχαιωμένο οπλισμό είτε δεν έχεις καθόλου. Αν οι ειρηνιστές ήσαν συνεπείς, θα έπρεπε να ζητούν ρητά τη διάλυση των ενόπλων δυνάμεων, αφού έτσι κι αλλιώς αποκλείουν τον πόλεμο και πιστεύουν στην παντοδυναμία του «διαλόγου μεταξύ λογικών ανθρώπων». Είναι προφανές γιατί δεν τολμούν να το κάμουν: ακόμη και οι ηθικολόγοι φοβούνται τις λεμονόκουπες. Σε μια πραγματιστική αντίληψη, οι ένοπλες δυνάμεις μπορεί να είναι τόσο μέσο ειρήνης, δηλαδή αποτροπής, όσο και μέσο πολέμου. Μακάρι να είναι το πρώτο. Αλλά, είτε είναι το πρώτο είτε είναι το δεύτερο, απαιτείται η ίδια αρτιότητα. Και αρτιότητα δεν σημαίνει, όπως φαντάζονται πολλοί, να ξοδεύεις και να κατέχεις όσα ο αντίπαλος. Σημαίνει την ικανότητα ενός αποφασιστικού πλήγματος, έστω και από τη θέση του ασθενεστέρου. Μόνον όποιος διαθέτει την ικανότητα αυτή δεν φοβάται τον διάλογο σήμερα και δεν θα φοβηθεί αύριο να προχωρήσει σε διεθνώς εγγυημένους και πάγιους συμβιβασμούς. Αντίθετα, όσο πιο αδύνατος είναι κανείς τόσο περισσότερο πανικοβάλλεται στην ιδέα αδήριτων συμβιβασμών, φοβούμενος, και δίκαια, ότι αυτή θα είναι η αρχή του τέλους.

Τα παραπάνω δεν εισηγούνται κάποια λύση, αλλά ένα πλαίσιο και μια διαδικασία για την εύρεσή της. Επαναλαμ –[188] βάνω: η χώρα μας βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα ευρύ φάσμα ενδεχομένων, και το νόημα μιας στρατηγικής συζήτησης είναι η στάθμιση όλων των υπέρ και των κατά, με γνώμονα τη συγκεκριμένη κατάσταση και όχι «εθνικιστικές» ή «ειρηνιστικές» συμπάθειες. Θέλησα να δείξω, με όση συντομία επέβαλλε ο διαθέσιμος χώρος, ότι και τα δύο αυτά ιδεολογήματα ενέχουν αντιφάσεις και εσφαλμένες ερμηνείες. Το χειρότερο που θα μπορούσε να πάθει σήμερα ο τόπος θα ήταν να υποκαταστήσει τη σοβαρή στρατηγική συζήτηση με αντεγκλήσεις μεταξύ εθνικιστών και ειρηνιστών ή «ευρωπαϊστών», με κυνήγι μαγισσών και με πνευματική τρομοκρατία προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Φοβούμαι όμως εντονότατα ότι αυτό ακριβώς θα συμβεί. Γιατί όπως ο Κύριος μωραίνει ον βούλεται απολέσαι, έτσι και ένας λαός χάνει την ικανότητα της στρατηγικής σκέψης ακριβώς όταν τη χρειάζεται περισσότερο.

 

Advertisements
This entry was posted in Παναγιώτης Κονδύλης and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

30 Responses to Ιδεολογίες και εθνική στρατηγική

  1. Ο/Η Γιώργος Δασκαλίδης λέει:

    Θα ήθελα να το κουβεντιάσουμε το θέμα και μαζί αλλά ήδη είπα αρκετά στου Κάππα, πριν κανα χρόνο και δεν έχω κουράγιο!
    Είχα το νικ: Αντώνης 😉

    http://herrkstories.wordpress.com/2009/11/18/ethnikismos-antiethnikismos/#comment-3249

    Καλησπέρα

  2. Ο/Η Γιώργος Δασκαλίδης λέει:

    και φυσικά περιμένω ακόμα ποστ-απάντηση από τον Κάππα αλλά μάλλον τζάμπα περιμένω!
    😉

  3. Ο/Η Λεωνίδας λέει:

    Καλησπέρα,

    Να πώ την αλήθεια, μου είχε περάσει από το μυαλό ότι ο «Γιώργος Δασκαλίδης» και ο «Αντώνης» είναι το ίδιο πρόσωπο 🙂

    Πάντως θα ήθελα τα σχόλιά σου, αν σου έρθει η όρεξη.

  4. Ο/Η Γιώργος Δασκαλίδης λέει:

    Λεωνίδα, δε νομίζω πως θα άλλαζα κάτι στα σχόλια που έκανα τότε!
    Αν θέλεις δες εκεί πως βλέπω το θέμα και δώσε μου με κάποιο σχόλιό σου ‘πιάσιμο’ να ξεκινήσουμε κουβέντα.
    Πρόχειρα πρόχειρα τώρα που ξαναδιάβασα, κάπως διαγώνια ομολογώ, τα του κ. Κονδύλη, θα μείνω σε τούτα:
    –Και τι νομίζει πως είναι η «Δύση» εκτός από «τεχνική» και «λατρεία της ύλης»;
    –Είναι δυνατόν να θεωρεί ότι η Δεξιά που κυβέρνησε κάποια χρόνια είχε κορώνα της τον «ελληνικό πολιτισμό» και την «τρισχιλιετή ιστορία» του; Μάλλον μιλάει για άλλη δεξιά! Ποια όμως είναι αυτή; Είναι δυνατόν η καπηλεία να θεωρηθεί ως βάση για τον καθορισμό ενός από τα 2 κυρίαρχα ιδεολογήματα της χώρας; Γιατί δεν ‘είδε’, όπωςτελικά αποδείχθηκε, πως και τα δυο αυτά ιδεολογήματα ΔΕΝ είχαν με τίποτα ως κορώνα τους τον «ελληνικό πολιτισμό» και την «τρισχιλιετή ιστορία» του;; Κι αυτός είχε πρόβλημα τελικά με τον ελληνικό πολιτισμό και την τρισχιλιετή ιστορία του; Τιμή μας και καμάρι μας και ντροπή σε όποιους το καπηλεύονται! Αυτό είναι το πρέπον νομίζω.
    Και τι άστοχο παράδειγμα ήταν αυτό με την ομόδοξη Σερβία; Ή μήπως δε θέλησαν ποτέ κάποιοι ομόδοξοί μας να κατέβουν ως τη Σαλονίκη; Και τι έπρεπε; Να τους στρώσουμε το δρόμο με ροδοπέταλα;

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Γιώργο,
      Δεν ξέρω αν μπορείς να συλλάβει κανείς ένα «είναι», μία «ουσία» της Δύσης. Σίγουρα είναι, αν πάρουμε ως ένδειξη του φιλοσόφους, η Δύση του Αυγουστίνου, του Ακινάτη και του Λούθηρου, η Δύση του Ντεκάρτ, του Πασκάλ και του Βολταίρου, η Δύση του Σαβοναρόλα και του Μακιαβέλλι και πάει λέγοντας. Πιθανόν να ανευρίσκεται μία ενότητα πίσω από την ποικιλομορφία, πάντως δεν είναι εύκολες οι γενικεύσεις και οι αναγωγές.

      Πιστεύω ότι ο Κονδύλης εδώ απλά τονίζει την υπεραναπληρωτική τάση του αδύναμου να θεωρεί αφ’ υψηλού, στην φαντασία του πάντα τον ισχυρό, με την ευρύτερη δυνατή έννοια του όρου.

      Επίσης ο Κονδύλης προχωρεί σε περιγραφικές κρίσεις. Ως εκ τη θεμελιώδους θεωρητικής του στάσης δεν μεριμνά να διακρίνει ανάμεσα σε αληθινή και ψευδή Δεξιά, Αριστερά κ.λ.π. Το τι είναι Δεξιά και Αριστερά προκύπτει από την αυτοκατανόηση των δρώντων και από άλλους εμπράγματους παράγοντες ιστορικά προσδιοριζόμενους.

      Με το παράδειγμα της Σερβίας ήθελε να αναιρέσει την πεποίθηση όλων όσοι προσδιορίζουν πολιτικές συμμαχίες επι τη βάσει πολιτισμικών χαρακτηριστικών. Εν προκειμένω η ομοδοξία δεν θα συνιστούσε λόγο από μόνο του να τα βρούμε με τους Σέρβους.

      Τα σχόλιά σου στο ιστολόγιο του Herr K είναι έντονα υπαινικτικά, κι ως εκ τούτου ελλειπτικά, στο πλαίσιο ενός διαλόγου αρκετά μεγάλου.

      Αν κατάλαβα καλά το πνεύμα του σχολίου σου περί «ναρκωτικών» και ελληνισμού, θα έλεγα ότι ο Κονδύλης θεωρείς ως ναρκωτικό ο,τιδήποτε που αναφέρεται σε ηθικές κανονιστικές τάσεις με αξιώσεις καθολικότητας και οικουμενικότητας. Αν ως ελληνικότητα προσδιοριστούν μεγέθη ηθικά, αισθητικά με κανονιστικές φορτίσεις τότε μάλλον στα ναρκωτικά θα την κατέτασσε.

      Τούτο όμως δεν σημαίνει ότι θα ήθελε και να παρέμβει πολιτικά. Θεωρεί ότι οι ιδεολογίες είναι ψευδαισθήσεις (ναρκωτικά), αλλά ζωτικές. Δεν κομίζουν αλήθειες αλλά προτρέπουν σε δράση.

      Η παρέμβασή του στα ζητήματα εθνικής στρατηγικής προκύπτει από το γεγονός ότι όντας ο ίδιος υπαρξιακά προσδεδεμένος στην Ελλάδα (δίχως να προσπαθεί να μετατρέψει την υπαρξιακή του πρόσδεση σε δεοντολογική επιταγή προς όλους) προσφέρει στον τόπο του πραγματιστικά κριτήρια εξωτερικής πολιτικής και προς όφελος του εθνικού κράτους για το οποίο προσωπικά νοιάζεται. Κάπως έτσι έχω καταλάβει εγώ τουλάχιστον το συνολικό πνεύμα του έργου του.

  5. Ο/Η Γιώργος Δασκαλίδης λέει:

    Λεωνίδα, καλημέρα.
    Η εμπιστοσύνη στους Μεγάλους του ελληνισμού και τα ολίγα της δικής μου εμπειρίας με κάνουν να γενικεύω και να λέω πως η ‘ουσία’ της δύσης δεν απέχει και τόσο από τη βαρβαρότητα. Όταν λέω βαρβαρότητα εννοώ κάτι σαν κι αυτό που μας λέει ο Πλάτων αν φυσικά έχω καταλάβει καλά τον Πλάτωνα. Άρα χωρίς να είμαι αυστηρός, απόλυτος ή ό,τι άλλο νομίζω πως σε γενικές γραμμές δεν απέχω από το αληθές!

    Το τι είναι Δεξιά για εμένα δεν έχει καμία σχέση με το πώς αυτοκατανοούνται, αυτοπροσδιορίζονται οι δεξιοί! Δε μ’ενδιαφέρει τι έχουν αυτοί στο νου. Και ουδέποτε θα εκφραζόμουν ‘υποτιμητικά’ σε όποια ιδεώδη που τυχόν καπηλεύονται οι δεξιοί μόνο και μόνο γιατί θεωρώ απαράδεκτους τους δεξιούς! Εκτός κι αν αδιαφορούσα και γι’αυτά τα ιδεώδη και τάκοβα κι αυτά. Εξαρχής.

    Δε νομίζω πως ο Κονδύλης βλέπει και τους κλασσικούς πχ τον Πλάτωνα να διακατέχεται από κανονιστικές τάσεις! Κι αν τον βλέπει έτσι, τι τον θεωρεί; ‘Πρεζόνι’; Και προτείνει να μελετούμε πάντα τους κλασσικούς;
    Και φυσικά αυτό που φαίνεται είναι ότι θεωρεί και την Ορθοδοξία ως ιδεολόγημα οριοθετημένο κανονιστικά. Λάθος του (μεγάλο) και ελπίζω να το καταλαβαίνεις. Εδώ εξάλλου είναι κι η μεγάλη μου ένσταση/θλίψη! Δεν μπορεί να δεί την Ορθοδοξία έτσι όπως στα αλήθεια είναι:
    Ζωή και Αλήθεια και Δικαιοσύνη και και….
    Κι αν όπως νομίζεις βλέπει εν τέλει όλες τις ιδεολογίες ναι μεν ως ναρκωτικά αλλά από τη άλλη ζωτικές τότε αυτός γιατί τα έκοψε εξαρχής; Έκοψε λοιπόν τα ζωτικά ‘ναρκωτικά’ άρα πρέπει να μας πεις από πού ‘εμπνέεται’ για δράση! Και η δράση τί στόχο έχει αφού δεν υπάρχουν αλήθειες τις οποίες πρέπει να βρούμε.
    Ή είναι απαθής;

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Καλημέρα Γιώργο. Δεν θα συμφωνήσω με τον όρο βαρβαρότητα. Αλλά κι αν συμφωνήσει κανείς έχει σημασία να πάει παραπέρα. Να κατανοήσει τη Δύση στο άρμα της οποίας έχει σταδιακά προσδεθεί ο ελληνισμός ιδίως από την ανεξαρτησία και δώθε, αλλά και πιο πρίν.

      Η αυτοκατανόηση του όποιου ιδεολογικού ή πνευματικού μορφώματος είναι συνιστώσα της ανάλυσης εκείνης που θέλει να περιγράψει και να χαρτογραφήσει ένα τοπίο. Σκέψου, για παράδειγμα, τους κομμουνιστές ή τους εν γένει αριστερούς για παράδειγμα που μονίμως μεταθέτουν την πραγμάτωση των ιδεωδών τους στο μέλλον αρνούμενοι, σε διαφορετικό βαθμό ο καθένας, την εκάστοτε, συγκεκριμένη, ιστορική πραγμάτωσή του. Σα να λέμε ο Λένιν ή ο Στάλιν δεν ήταν πραγματικοί κομμουνιστές! Φυσικά η δεξιά έχει μία ριζική ανομοιότητα. Δεν αξιώνει προγραμματικά την ουτοπία και τον συνακόλουθο εξοβελισμό του κακού, όπως κι αν νοείται αυτό, από τον κόσμο.

      Θα συμφωνήσω μαζί σου ότι όταν κάποιος διακονεί μιαν υπόθεση μεριμνά για την αληθινή πραγμάτωσή του, δίχως τούτο να σημαίνει ότι πρέπει να χάνει από τα μάτια του και την πραγματικότητα της εφαρμογής του. Απλώς διερμήνευα τον Κονδύλη με τα παραπάνω.

      Το γεγονός ότι συνιστά την μελέτη των κλασικών δεν σημαίνει ότι δεν θα τους φιλτράρει μέσα από την δική του οπτική. Και ναί νομίζω ότι προκρίνει την «απάθεια» όπως λές. Μία απάθεια του στωικού μάλλον διαμεσολαβημένη από τον Σπινόζα. Μόνον που κρίνει ότι η θέση του δεν μπορεί να αποκτήσει ποτέ κοινωνικά αξιόλογη έκταση. Περιθωριακή θα είναι πάντα. Δεν μπορώ να πώ από που εμπνεόταν. Μάλλον, αν έχω καταλάβει καλά το πνεύμα του, από την μαστορική του ανθρώπου που μελετά και δημοσιεύει τους καρπούς των ερευνών του, όπως ένας γεωργός κάνει την δουλειά του ή ένας ξυλουργός ένα ωραίο έπιπλο. Τώρα ότι είναι υπαρξιακά προσδεδεμένος με την πατρίδα του το λέει και ο ίδιος.

      Συγγνώμη για το καθυστερημένο της απάντησης. Είδα από την πρώτη στιγμή το σχόλιό σου. Όμως δεν είχα βρεί την ηρεμία για να συζητήσουμε.

  6. Ο/Η firiki2010 λέει:

    Eξαιρετική τροφή για σκέψη η ανάρτηση σου. Σε θεωρητικό επίπεδο δύσκολα θα διαφωνούσε κανείς για την αναγκαιότητα υπέρβασης τόσο ενός ανορθολογικού «υπερπατριωτισμού» όσο λαι ενός εξ ίσου ανορθολογικού «πασιφισμού». Πρακτικά αυτό που ίσως πριν 30-50-60 χρόνια θα φάνταζε σαν επαίσχυντος συμβιβασμός , σχεδόν προδοσία σήμερα μπορεί να μοιάζει με ονειρεμένη (και ανέφικτη) λύση. Αντίστοιχα όμως θα μπορούσαμε να πούμε ότι και ο μη συμβιβασμός που σήμερα μπορεί να μοιάζει με «εθνικιστική» στενοκεφαλιά μπορεί να σε γλυτώνει από μελλοντικά δεινά την επέλευση των οποίων είναι δύσκολο να αποδείξεις. Ούτως ή άλλως συνήθως είναι δύσκολο για τους λαμβάνοντες τις αποφάσεις και να κάνουν την μακροπρόθεσμα καλύτερη επιλογή (ο κόσμος αλλάζει διαρκώς γρηγορότερα και πιο απρόβλεπτα) αλλά και να αποδείξουν ότι ενήργησαν σωστά ( » διότι αν δεν είχαν πάρει την Χ απόφαση θα γινόταν εκείνο και τ΄ άλλοο…») . Εμείς κρίνουμε τις διάφορες επιλογές λίγο-πολύ εκ του ασφαλούς.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Φιρίκι Καλημέρα,
      χαίρομαι που σου άρεσε η ανάρτηση.

      Νομίζω ότι το καίριο με το κείμενο του Κονδύλη είναι ότι θέτει ορισμένους προκαταρκτικούς όρους για μία σοβαρή συζήτηση περί τα εθνικά. Νομίζω ότι το συγκεκριμένο κείμενό του μπορεί να καταστεί εν πολλοίς γνώμονας. Η εξωτερική πολιτική ως συνάρτηση της εσωτερικής ισχύος μιας χώρας είναι πολύ σημαντική παράμετρος που δεν λέγεται συχνά, αν λέγεται καθόλου, στη δημόσια σφαίρα.

      Φυσικά δεν μας δίνει, και ούτε θα μπορούσε να δοθεί, ένα τυφλοσούρτης, γιατί κάτι η συγκεκριμένη εφαρμογή των προκαταρκτικών όρων είναι πάντα ζητούμενο. Τουλάχιστον θα ήταν καλό να εμπεδωθούν αυτές οι θεμελιώδεις προϋποθέσεις.

      Να δούμε πότε, κι άν!

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Γράφεις: » Αντίστοιχα όμως θα μπορούσαμε να πούμε ότι και ο μη συμβιβασμός που σήμερα μπορεί να μοιάζει με “εθνικιστική” στενοκεφαλιά μπορεί να σε γλυτώνει από μελλοντικά δεινά την επέλευση των οποίων είναι δύσκολο να αποδείξεις. Ούτως ή άλλως συνήθως είναι δύσκολο για τους λαμβάνοντες τις αποφάσεις και να κάνουν την μακροπρόθεσμα καλύτερη επιλογή (ο κόσμος αλλάζει διαρκώς γρηγορότερα και πιο απρόβλεπτα) αλλά και να αποδείξουν ότι ενήργησαν σωστά ( ” διότι αν δεν είχαν πάρει την Χ απόφαση θα γινόταν εκείνο και τ΄ άλλοο…”) . Εμείς κρίνουμε τις διάφορες επιλογές λίγο-πολύ εκ του ασφαλούς»

      Νομίζω δίνει το στίγμα της υπαρξιακή συνθήκης της απόφασης. Στα τυφλά προχωρούμε, εν πολλοίς. Και πράγματι εμείς ερχόμαστε στο τέλος να κάνουμε του ξύπνιους. Μπορεί να γίνει κι αλλοιώς; Τουλάχιστον να συμφωνούμε στα θεμελιώδη από την αρχή.

  7. Ο/Η Γιώργος Δασκαλίδης λέει:

    Α. Λεωνίδα, δε συμφωνείς με τον όρο βαρβαρότητα αλλά αν συνεχίσεις και αναφέρεις μία μία τις καταστροφικές επιπτώσεις αυτής της ‘πρόσδεσης’ του ελληνισμού στο άρμα της Δύσης τότε το μόνο που θα μείνει είναι η παραδοχή αυτού του όρου!! Ή αμφιβάλλεις;

    Β. Λεωνίδα, σου διέφυγε το γεγονός ότι οι κομμουνιστές δε μεταθέτουν ιδία βουλήσει την πραγμάτωση των ιδεωδών τους στο μέλλον. Να είσαι σίγουρος πως αν βρουν την ευκαιρία να στήσουν τη δικτατορία τους θα το κάνουν αυθωρεί!
    Οι δεξιοί όμως κάλλιστα εδώ και τώρα μπορούν να πάψουν την καπηλεία τους! Δε το κάνουν όμως. Άρα η πρώτη ένστασή μας θα έπρεπε να είναι αυτή: Να πάψουν οι δεξιοί να καπηλεύονται το ιδεώδες του Ελληνισμού! Το να λοιδορεί κάποιος τους δεξιούς όχι για την καπηλεία τους αλλά έτσι γενικά, δίνει την εντύπωση ότι λοιδορεί και την τρισχιλιετή ιστορία του Ελληνισμού ή έστω κι ένα μέρος αυτού!

    Γ. Εγώ είχα τους κλασσικούς ως φίλτρο! Τι έγινε; Ο Κονδύλης θα λειτουργήσει ως πιο ‘ψιλό’ φίλτρο από τους κλασσικούς;;; Δε μου φαίνεται ορθό κάτι τέτοιο! Το να μη μπορείς να μου πεις από πού εμπνεόταν κάνει το θέμα λίγο περίπλοκο! Άσε που έβλεπε τον Ελ. Βενιζ. ως πολιτική ιδιοφυΐα κτλ. Και μόνο του αυτό θα μ’έκανε να τον κοιτώ με μισό μάτι 😉

    Δ. Και ‘απάθεια’ Και ενασχόληση με τον πόλεμο;; Μα πώς είναι δυνατόν; Τι σόι απάθεια είναι αυτή!; Θεωρίες πολεμου και άλλα τινά δε ταιριάζουν σε ‘απαθείς’! Εκτός κι αν εννοεί πνευματικούς πολέμους 😉

    Όπως θα έχεις καταλάβει δε μπορώ σε καμιά περίπτωση να δεχθώ κανέναν μα κανένα που έτσι απλά θεωρεί ‘ναρκωτικά’ τα ιδεώδη με τα οποία ανδρώθηκαν οι Μεγάλοι του Ελληνισμού, 2000 χρόνια τώρα.
    Καλησπέρα Λεωνίδα.

    Αντώνης

  8. Αντώνη, περσινα ξινα σταφύλια!
    (Είχα εμφανιστεί στη σχετική συζήτηση με το νικ Herr K.)

  9. Ο/Η Ξινόμαυρος λέει:

    πφφφ… γαλλοτραφείς.. και το περσινό μας ξινόμαυρο προτιμότερο από πολλά φράγκικα.
    Άσε Κάππα, ένα ποστ μουταξες και χρονίσαμε ήδη.
    Μα τι έχετε πάθει με τον κ. Κονδύλη;
    Μια μικρή επανάληψη (φετινό σταφύλι): Είναι δυνατόν να θεωρεί τον Ελευθ. Βενιζέλο πολιτική ιδιοφυΐα;;;; Έλεος!

    Τι τον έκανες τον Λεωνίδα; Χάθηκε.

  10. Ο/Η Λεωνίδας λέει:

    Γειά σου Αντώνη,
    συγγνώμη που δεν απάντησα αλλά έθεσες πολλά ζητήματα κι εγώ είχα πολλά τρεξίματα…η συγκυρία βλέπεις…όπως θα έχει καταλάβει ούτε αναρτήσεις δεν πρόλαβα να κάνω σε αυτό το διάστημα…θα το σχολιάσω το κείμενό σου.

  11. Ο/Η Ξινόμαυρος λέει:

    Έλα βρε Λεωνίδα, νασαι καλά.
    Μη σε πιάνει και άγχος.

    Ψάχνοντας να βρω που γράφει αυτός ο Κουτσουρέλης έπεσα στο:
    http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_20/07/2008_278014
    απ’όπου κράτησα το:
    «Στη συνέχεια επιβλήθηκε το κομμουνιστικό καθεστώς που δεν υπάκουε σε κανέναν ανθρώπινο νόμο και κατέστρεψε όλη την κοινωνία.
    Υστερα από 60 χρόνια κομμουνισμού ήμαστε σαν ζώα»

    Και μου θύμισε την αντίδρασή σου Κάππα εδώ:
    http://herrkstories.wordpress.com/2011/02/14/mikis-2/#comment-5224

    Ξινά και μαύρα τα σταφύλια μας κ. Κάππα αλλά το σίγουρο είναι πως πρέπει να τα μάθεις. Στο τέλος όμως μόνο ξινόμαυρο θα θέλεις να πίνεις!

  12. Ο/Η Herr K. λέει:

    Ξινόμαυρος, όνομα και πράμα! Καλά, σε λίγο θα μού φέρεις ως επιχείρημα τον Πάσχο – κι αυτός στην Καθημερινή γράφει.

  13. Ο/Η Ξινόμαυρος λέει:

    Ποιον Πάσχο; Τον Μανδραβελικόφσκι; Πολωνός κι αυτός; Έφαγε κι αυτός στη μάπα το καθεστώς;
    Βρε τον καημένο….

  14. Ο/Η Herr K. λέει:

    Ξινομαυρε, τι διαμαρτύρεσαι; Αφού αν ήσουν στην Πολωνία, δαγκωτο Γιαρουζέλσκι θα ριχνες (Να μην πω Αχμαντινετζαντ και γίνω υπερβολικός)

  15. Ο/Η Ξινόμαυρος λέει:

    Εγώ διαμαρτύρομαι; Εσένα δε σουκατσε καλά σταυτιά το πολύ σωστό συμπέρασμα: «Οι αριστεροί ‘χαλάσαν’ τη χώρα.»
    Αχμαντινετζάντ;;;
    Πες μου πως σέπεισε ο Λιακο πως ο φίλος Αχμαντιν είναι Πολωνοεβραίος;!!!

    Αλλά πες μας βρε Καππα, τον έχεις κι εσύ για πολιτική ιδιοφυΐα τον Ελευθέριο;

    Κάππα σουχω πρόταση. Να μαφήσεις να τακτοποιήσω τον ‘οίκο’ σου. Ξέρεις να καθαρίσω εκείνη την κολώνα δεξιά με τα τόσα ονόματα! Πολλά από αυτά οδηγούν σε ιστολόγια που βρίθουν ανακριβειών! Είναι κρίμα…
    Προσφάτως ‘έφαγα’ πόρτα από το αφεντικό ενός απαυτά γιατί του είπα ότι έχει μαγειρέψει τα στοιχεία που μας δίνει! Λέει πως το κατά κεφαλήν μέσο εισόδημα στην κίνα είναι 8 χιλιάρικα USD. Απίστευτος(με κατώτατο μηνιαίο μόλις τα 1000γουάν~= 120 ευρώ)! Κι αυτό για να πλέξει το εγκώμιο της ‘λαϊκής δημοκρατίας’ της Κίνας και να δείξει πως εδώ είμαστε μπανανία!
    Δέχεσαι την πρόταση κ. Κ; Εκτός κι αν είσαι φιλομαοϊκός!
    Μάο και ξερό ψωμί και ξινό κρασί!

  16. Ο/Η Ξινόμαυρος λέει:

    Εμμ, αυτό σου λέω. Το Ξινόμαυρο είναι μια πολύ καλή ποικιλία στην οποία δύσκολα θα βρεις ψεγάδι ;–)
    Μόνο να προσέχεις μη σου ξεφύγει..
    Καλά, μερικές φορές μπορεί να ξεφεύγει ο μπαρμπα-Γιάννης και να νομίζει πως τουφυγε το ξινόμαυρο αλλά αυτή είναι άλλη ιστορία!
    Κάππα, ξεφεύγεις… ή θα μου έχεις μαζεμένες απαντήσεις για του χρόνου τον Αύγουστο, ε;!

  17. Ο/Η Ξινόμαυρος λέει:

    Όταν σου λέω ξεφεύγεις…
    Βάλε στην κολώνα και τούτο:
    http://greekrider.blogspot.com/2011/03/blog-post_2172.html
    και φώναξε τον προτεινόμενο στον οίκο σου να τον ‘βραβεύσουμε’. Σε σένα θα το πάρει το ‘βραβείο’. Εκεί έχει κλειστή την πόρτα.
    Έλεος.

  18. Ο/Η Herr K. λέει:

    Πολύ καλό το άρθρο του Γκρηκ. Τι βρήκες να του προσάψεις πάλι; Οτι μιλάει για λαϊκή δημοκρατία σε πείραξε; Σχήμα λόγου ήταν. Ξινόμαυρε!

  19. Ο/Η Ξινόμαυρος λέει:

    εμ, ωραία τα βλέπεις και τα βάζεις στην κολώνα! Αν τα έβλεπες μαγειρεμένα και απαράδεκτα, όπως τα βλέπω εγώ δε θα τα έβαζες.
    –Αν είχαν οι κινέζοι μέσο κατά κεφαλήν εισόδημα στα 8 χιλιάρικα θα ήταν βασιλιάδες. Απίστευτος ο γρικ…
    –Το δε σκεπτικό του, στο ποστ που συνιστάς, είναι απαράδεκτο. Μιλά εντελώς υποθετικά και για δανειακές συμβάσεις με διαφορετικό χρόνο αποπληρωμής χωρίς να μας λέει μετά την τριετία στην περίπτωση 3), τι θα κάναμε!! Απίστευτη λογική… απίστευτο που τον προτείνεις!!!
    Αλλά και μόνο που σβήνει σχόλια κι αυτός κι ο τεκυ που έτυχε και σχολίασε σε κείνο το ποστ είναι για ‘βραβείο’.
    Άντε κάλεσέ τους στο σπίτι σου να τα πούμε.
    Μαοϊκέ, ά, μαοϊκέ!

  20. Ο/Η Ξινόμαυρος λέει:

    Μαοϊκέ, ακόμη να το ξεκολλήσεις από την κολώνα το προτεινόμενο;;
    Λοιπόν, όταν το ξεκολλήσεις πες και του φίλου σου, του κυρ Νίκου, να το βγάλει κι αυτός το λινκ:
    http://greekrider.blogspot.com/2011/03/blog-post_13.html
    Απρόσεκτοι και οι δυο σας. Αν είστε τόσο απρόσεκτοι και χιλιάδες Σπίθες να βγουν, κι ολόκληρη πυρκαγιά να ανάψει, σε ντετε θα σας σβήσουν.
    Και μη ξεχνάς. Ποτέ δε συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα! Θες να συγκρίνεις το κόστος δύο δανειακών συμβάσεων σαν κιαυτές της χώρας; Κάντο, αλλά να έχεις το ίδιο βάθος χρόνου!
    Δεν είναι σα τα δάνεια αυτοκινήτου που στο τέλος είτε είναι 3 χρόνια είτε 7,5, ο πελάτης ξεχρεώνει εντελώς! Η χώρα στο τέλος και της 3ετίας και των 7,5 ετών
    ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΘΑ ΧΡΩΣΤΑ πολλά ακόμη δλδ θα έχει και πάλι ανάγκη να δανειστεί ξανά και ξανά.
    Μαοϊκέ..

  21. Ο/Η Herr K. λέει:

    Καλά, αυτά γιατί δεν τα λες στου Γκρηκ και στου Τέκι που είναι και πιο αρμόδιοι; Είμαι σίγουρος ότι θα σε ακούσουν με προσοχή.
    Herr K (μ-λ)

  22. Ο/Η Ξινόμαυρος λέει:

    Από το πολύ ξινόμαυρο, δυο μέρες τώρα, ζαλίστηκες!
    Σου είπα: Δεν αναρτούν τα σχόλια οι φίλοι σου!!
    Πριν μήνες στου τεκυ σχολίασα σε ένα ποστ μόνο. Μετά από 5-6 σχόλια μέκοβε συνεχώς! Δε ξαναπήγα…
    Στου γριικ έστειλα ένα σχόλιο γιαυτά που σου λέω και μέστειλε στα ‘υπόψιν’.
    Κάλεσέ τους για ένα ‘γεύμα’ στον οίκο σου και νασαι σίγουρος πως θα τους ‘επιβραβεύσω’ αμφότερους!!! Πολλά από αυτά που γράφουν κι ένα μικρό παιδάκι τα βλέπει και απορεί!!
    Εσύ κατάλαβες ότι τα αποτελέσματα της κρίσιμης Συνόδου Κορυφής δια χειρός GreekR. είναι πέρα για πέρα λάθος;
    Αν ναι, επιμένεις να προτείνεις γριικ;; Δε σε πιστεύω!!
    Το μ εκεί στο (μ-λ) σημαίνει ‘μαοϊκός’;

  23. Ο/Η aftercrisis λέει:

    Παναγιώτης Κονδύλης: Το έθνος στην πλανητική εποχή – Tο μέλλον του έθνους στην Eυρώπη του αύριο
    Πλήρη τα 2 διαχρονικώς σημαντικά άρθρα («Καθημερινή» 1996) σε μορφή html – μαζί, σε κοινή ανάρτηση

    http://aftercrisisblog.blogspot.com/2013/06/t-e.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s