Από το ευρωπαϊκό πνεύμα στην Ευρώπη των Βρυξελλών

Σύμφωνα με το εισαγωγικό σημείωμα της εφημερίδας Αυγή  το απόσπασμα που ακολουθεί είναι μέρος από το υπό έκδοση βιβλίο του Αντώνη Ζέρβα «Μονοί Λόγοι» (πρόκειται να εκδοθεί από τις εκδόσεις Ίνδικτος). Στον τόμο αυτό συγκεντρώνονται γραπτά της περιόδου 2005-2010.

Στο κείμενο επισημαίνεται όχι μόνον η διαφορά του ευρωπαϊκού πνεύματος από την Ευρώπη των Βρυξελλών αλλά και η ανάγκη του προσδιορισμού της δέουσας σχέσης της Ελλάδας με την Ευρώπη.

Στο παρόν ιστολόγιο έχουν αναρτηθεί και άλλα κείμενα του ιδίου συγγραφέα με παρεμφερή προβληματική και τα οποία διευρύνουν τους προσανατολισμούς και τις ζητήσεις που αποτυπώνονται  σε αυτό το απόσπασμα.

«Ο “υπαρκτός” ευρωπαϊσμός και η Ελλάδα»,
«“Αχαριστία στην Παράδοση”. Η νέα δεοντολογία του εκσυγχρονισμού»
«Το Αεί τιμώμενον και το αεί ατιμαζόμενον»
«Η αναπάντεχη επιστροφή στον Ντε Γκώλ»
«Ο ανένδοτος γόνος της πράσινης ανάπτυξης»

Του Αντώνη Ζέρβα

«[…] Επειδή πέρασα όλον σχεδόν τον ενεργό βίο μου στις τάξεις της ολόχρυσης γραφειοκρατίας των Βρυξελλών, είχα τη δυνατότητα να παρακολουθήσω από πολύ κοντά τη διεργασία που σιγά σιγά θα οδηγούσε στην ταύτιση του ευρωπαϊκού ιδεώδους με το νεοφιλελεύθερο πρότυπο κοινωνίας.

Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, πίσω από την εμφανή ευημερία, η ευρωπαϊκή ζωή είχε αρχίσει να εμφανίζει όλα τα σημάδια εκβαρβαρισμού και κατάπτωσης που διαπιστώνονται στο τέλος μιας εποχής. Ρωτούσα γιατί υπάρχει η Ευρώπη και πως είναι δυνατόν να εξαίρεται η αρχή του ανταγωνισμού και της αποδοτικότητας, η λατρεία της τεχνολογίας, η αναγωγή των πάντων σε αγορά υπό το θριαμβεύον πρότυπο του επιχειρηματία, η συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους, η ασύλληπτη εργαλειοποίηση της γλώσσας με την πρωτοφανή νηπιότητα των θεαμάτων. Μου έλεγαν ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι ανταγωνιστική για να διασώσει το κοινωνικό της μοντέλο. Όλες όμως οι αποφάσεις της, όπως η μεταβολή της οικονομίας σε χρηματοπιστωτική και αφηρημένη δραστηριότητα, με συνέπεια την αποβιομηχάνιση και τις μετεγκαταστάσεις, γεννούσαν τρομακτικές ανισότητες και διαρκώς αυξανόμενη φτώχεια. Ταυτοχρόνως, ο δημόσιος χώρος της ανοικτής κοινωνίας καταντούσε τόσο εχθρικός για τον κοινό πολίτη ώστε να διερωτάται κανείς αν ζεί στην τόσο λαοπρόβλητη κοινωνία της ειρήνης.

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, η απαραίτητη ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα έπρεπε να συνοδεύεται από τον ανενδοίαστο και εν πολλοίς επιφανειακό ζήλο που επιδείξαμε όλα αυτά τα χρόνια. Απεναντίας, βασικό αντιστάθμισμα προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της χώρας έπρεπε να είναι η ενδυνάμωση του ελληνικού φρονήματος σε όλες τις σφαίρες του δημόσιου και ιδιωτικού βίου, με πρώτη και κύρια μέριμνα την ελληνική παιδεία. Δυστυχώς, ο άκριτος ευρωπαϊσμός επεσκίασε τα πάντα, με οδυνηρό αποτέλεσμα να σωπάσει μέσα μας το ευρωπαϊκό πνεύμα που ζωογονούσε ανέκαθεν την πορεία του Έθνους. Αντί της κριτικής σκέψης, βυθισθήκαμε στον ενιαίο τεχνοκρατικό λόγο των Βρυξελλών, τον μεταφράσαμε όπως-όπως και καθίσαμε να απολαύουμε τη φαινομενική ευημερία του φιλελεύθερου μοντέλου, χωρίς να περνάει κάν από τον νού μας ότι είχε συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης.

Έτσι, αντί να μελετούμε και να κρίνουμε τι είναι προσφυές για τον τόπο με γνώμονα το εθνικό συμφέρον, υιοθετούσαμε κάθε λογής καινοτομία, χωρίς την προετοιμασία που απαιτείται για τη λήψη καίριων αποφάσεων. Ταυτοχρόνως, αδιαφορούσαμε για τα ευρωπαϊκά μέτρα που θα μπορούσαν όντως να βοηθήσουν στον φρόνιμο εκσυγχρονισμό του τόπου. Στο όνομα της επερχόμενης πλην συνεχώς απερχόμενης Ευρωπαϊκής Ένωσης, βιαστήκαμε να διαρρήξουμε τον χθόνιο πυρήνα της ελληνικής γλώσσας που, ενστιγματικώς, ήξερε ανέκαθεν, χάρη στην πνευματική της παράδοση, να εξελληνίζει και να εντάσσει στην κοινωνία. Και έτσι, πολιτικοί ηγέτες και ιθύνουσες τάξεις κατάντησαν ανιστόρητες και ο λαός εκβαρβαρώθηκε.

Το μέλλον είναι δυσοίωνο για τα μεγάλα κράτη της Ευρώπης· πόσο μάλλον για μας που διατρέχουμε τον μέγα κίνδυνο συρρίκνωσης της ίδιας της εθνικής επικράτειας. Γιατί το μέγα παράδοξο είναι ότι η Ελλάδα σήμερα βγαίνει κατά κράτος ηττημένη από έναν μεγάλο πόλεμο χωρίς να έχει πολεμήσει και ζεί εν ειρήνη τη δεινότερη εθνική καταστροφή της μετά το ’22.

Το κακό δεν είναι η φτώχεια, αλλά η κατάπτωση. Ποιος είναι ο εθνικός ηγέτης που θα μπορούσε να αναλάβει μια τέτοια ιδέα;».

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Αυγή» την 30 Απριλίου 2011.

counter for wordpress

Advertisements
This entry was posted in Αντώνης Ζέρβας and tagged , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

22 Responses to Από το ευρωπαϊκό πνεύμα στην Ευρώπη των Βρυξελλών

  1. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Χριστός Ανέστη, Λεωνίδα.

    «Δυστυχώς, ο άκριτος ευρωπαϊσμός επεσκίασε τα πάντα, με οδυνηρό αποτέλεσμα να σωπάσει μέσα μας το ευρωπαϊκό πνεύμα που ΖΩΟΓΟΝΟΥΣΕ ΑΝΕΚΑΘΕΝ την πορεία του Έθνους»
    Μα τί λέει;; Αλήθεια, μου φαίνονται απίστευτα αυτά!
    Τέτοια διαβάζεις Λεωνίδα μου και πού μετά να δεις τη βαρβαρότητα, την ευρωπαϊκή..

    Μια ο κ. Κονδύλης που περνά τους κλασσικούς από το δικό του φίλτρο και τώρα ο κ. Ζέρβας που οργίζεται με τον Πλάτωνα, διαβάζοντας ορισμένα χωρία του για τον Όμηρο ή τους Τραγικούς, αλλά μεγαλόψυχα τον σχωρνάει…

    Χριστός Ανέστη, Λεωνίδα και Άδης εσκυλεύθη!

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Αληθώς ο Κύριος, Αντώνη.
      Σίγουρα δεν βλέπω μόνον βαρβαρότητα στην Ευρώπη. Βλέπω κι άλλα πράγματα. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα που παρέθεσες κρίσιμη λέξη είναι η λέξη «Έθνος» και το περιεχόμενο που της δίνει ο Ζέρβας. Λαμβάνοντας κανείς υπόψη το ευρύτερο έργο του, η σκέψη του δεν είναι εύκολο να ερμηνευθεί μονοσήμαντα. Με τον κίνδυνο να γίνω αρκετά σχηματικός και να αδικήσω, πιστεύω ότι με την παραπάνω διατύπωση ο Ζέρβας αναφέρεται κυρίως στο νεοελληνικό Έθνος και την πορεία του από την συγκρότηση κράτους κι εντεύθεν. Φυσικά δεν ταυτίζεται με τους τωρινούς υποστηρικτές περί γένεσης του ελληνικού Έθνους λίγο πρίν την επανάσταση ή μετά τη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους.

      Όσο για την κρίση του περί του Πλάτωνα (προφανώς αναφέρεσαι σε αυτή στο άρθρο του «Το αεί τιμώμενον και το αεί ατιμαζόμενον»):

      Μ’ αρέσει να διαβάζω τον Πλάτωνα. Μου αρέσει η μουσική της φράσης του, το λεξιλόγιό του, η ειρωνεία του, ο συγκρατημένος θυμός του, τα σχήματα διανοίας του. Δεν θα κρύψω πως οργίζομαι στη σιωπή της ανάγνωσης από ορισμένα χωρία του για τον Όμηρο ή τους Τραγικούς. Τα συγχωρώ όμως, γιατί είναι βαθύς αναγνώστης τους και ξέρει γιατί μιλάει. Άλλωστε, κι αν δεν συμφωνείς μαζί του, δεν μπορείς να αγνοήσεις τον λόγο του. Η ματιά του είναι πάντα αποκαλυπτική, κοφτερή, αξεπέραστη, αλησμόνητη, πάντα παρούσα. Σκέπτομαι ότι θα είναι κρίμα να πεθάνει κανείς χωρίς να έχει διαβάσει μια φορά τουλάχιστον την Πολιτεία. Αλλά με πιάνουν γέλια, σαν ακούω έναν συγκαιρινό μου Γάλλο πεζογράφο να θεωρεί τον Πλάτωνα, όχι ως δάσκαλο, αλλά απλώς ως συνάδελφό του.

      Τι σε ενοχλεί σε αυτήν; Δεν μπορώ καν να καταλάβω.

      Χριστός Ανέστη Αντώνη!

  2. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Αληθώς Ανέστη ο Κύριος.
    Τη λέξη ‘οργίζομαι’ θα τη χρησιμοποιούσα μόνο αν ήμουν σίγουρος ότι ο άλλος είναι όχι λάθος αλλά εντελώς λάθος, και μάλιστα το λάθος του επηρεάζει αρνητικά τους άλλους π.χ. συμβάλλει αρνητικά στη πνευματική ανάπτυξη των νέων.
    Η λέξη ‘συγχωρώ’ και πάλι αφήνει την ίδια ‘γεύση’..
    Είναι έτσι όμως; Είναι εντελώς λάθος ο Πλάτων; Ή ο κ. Ζέρβας μη έχοντας τη δυνατότητα να κατανοήσει τον Πλάτωνα οργίζεται μαζί του και εκτίθεται στα δικά μου μάτια ίσως και σε άλλων; Και μάλιστα σα να είναι ‘πάνω’ από τον Πλάτωνα τον σχωρνάει κιόλας;
    Με ενοχλούν αυτά.. Όπως και οι κατά το δοκούν ερμηνείες νεόκοπων στοχαστών εσωτερικού ή εξωτερικού(δεν είναι ώρα να επεκταθώ σχετικά μαυτό).

    Αγαπητέ, κι αν ο κ. Ζέρβας έχει στο νου του την ιστορία του Νεοελ. Έθνους το ίδιο κάνει. Είναι κι αυτός μάλλον μαυτούς που θεωρούν τον Λευτέρη Βενιζέλο πολιτική ιδιοφυΐα. Αυτός μπορεί να τον θεωρεί και στύλο, πνευματικό, τους Έθνους μας.
    Έ λ ε ο ς !
    Αν δε δούμε τον Λευτέρη και άλλους πολλούς ΤΑΧΑ του ευρωπαϊκού πνεύματος ως την αιτία για την κατάντια μας αυτή δε κάναμε τπτ.
    Η Ελλάδα των Αθηνών και η Ευρώπη των Βρυξελλών είναι παιδιά του Ευρωπαϊκού Πνεύματος ή για να το σκληρύνουμε λιγάκι το πράγμα, της ευρωπαϊκής νόσου!
    Αν θες με πιστεύεις! Αλλά μη οργιστείς μαζί μου! Μπορεί να έχω δίκιο
    ;–)

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Αντώνη, έχω την εντύπωση ότι εμμένοντας στο γράμμα παραβιάζεις το πνεύμα του κειμένου σε τέτοιο βαθμό που το παρερμηνεύεις πλήρως. Να πώ το γιατί.

      Η καταληκτική φράση της ανωτέρω παραγράφου είναι αποκαλυπτική. Εκεί σημειώνεται: «με πιάνουν γέλια, σαν ακούω έναν συγκαιρινό μου Γάλλο πεζογράφο να θεωρεί τον Πλάτωνα, όχι ως δάσκαλο, αλλά απλώς ως συνάδελφό του». Τι χρειάζεται μία τέτοια φράση στο κείμενο; Πιστεύω ότι ακριβώς επειδή, δεδομένων των αμέσως προηγούμενων παρατηρήσεων, ο Ζέρβας δεν θα ήθελε να θεωρηθεί ότι προσλαμβάνει τον Πλάτωνα σαν έναν οποιοδήποτε συγγραφέα. Ο Πλάτωνας είναι πάντοτε δάσκαλος. Είναι με τα διαχρονικά κριτήριά του Πλάτωνα που θεωρούνται οι προϋποθέσεις και οι συνέπειες της κρίσης. Για να προκριθεί και η ματιά του Μπαλζάκ, ο οποίος βρίσκεται «στη γραμμή του Πλάτωνα, αλλά χωρίς την ενδιάθετη παρηγοριά του Λόγου».

      Ο Πλάτωνας είναι δάσκαλος λοιπόν, αλλά μπορεί κανείς να συνομιλεί μαζί του, να οργίζεται αλλά και να τον συγχωρεί, αντιμετωπίζοντάς τον πάντα σαν δάσκαλο, όχι σαν συνάδελφο! Δηλαδή το διανοητικό θάρρος δεν σημαίνει και απώλεια της αίσθησης των μεγεθών.

      Τώρα ως προς την συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους και δώθε δεν ξέρω αν θεωρεί τον Βενιζέλο πολιτική ιδιοφυΐα. Το σίγουρο είναι ότι στον χώρο της Λογοτεχνίας ο διάλογος μεταξύ ευρωπαϊκής παράδοσης και της εγχώριας εθνικής υπάρχει και δίνει γόνιμους καρπούς. Περισσότερο προς τα εκεί θα πρέπει να κινηθεί κανείς για να τον κατανοήσει.

      Κι επειδή νομίζω ότι αδικείς τον συγγραφέα, αλλά κι επειδή έχω μία εικόνα των προσανατολισμών σου από τα υπαινικτικά σου σχόλια, θα παραθέσω ένα απόσπασμα από ένα έτερο κείμενο του: «Πως είναι δυνατόν να παραθεωρούμε ότι η θεολογική κατάρτιση, το μάθημα που διαθέτουμε αυθεντικά, είναι ο μόνος έγκυρος τρόπος να προσεγγίσουμε δημιουργικότερα τη δυτική φιλοσοφία και τις επιστήμες; Μήπως είναι τυχαίο άραγες πως ένας θεολόγος έγραψε το καλύτερο βιβλίο για την πολιτική οικονομία;» («Η φιλολογία:αίτημα ζωής», στο Επισκέψεις 2. Έγγραφα εργασίας, εκδ. Ίνδικτος Αθήναι 2001, σ. 16) Προφανώς ο θεολόγος στον οποίο αναφέρεται είναι ο Χρήστος Γιανναράς και το έργο του Το πραγματικό και το φαντασιώδες στην πολιτική οικονομία

      Και φυσικά δεν οργίζομαι μαζί σου 🙂

  3. Ο/Η firiki2010 λέει:

    Στην Ευρώπη κάποιοι μπήκαμε και πορευτήκαμε σαν «ωραίοι», «μάγκες» και «καραμπουζουκλήδες». Η «ενδυνάμωση του ελληνικού φρονήματος» ,που προφανώς δεν έγινε, δεν ήταν αντιστάθμισμα αλλά προυπόθεση της «ευρωπαικής ολοκλήρωσης της χώρας». Δεν επρόκειτο για «άκριτο ευρωπαϊσμό», ήταν ένας κακοχωνεμένος (σχεδόν «αντιευρωπαϊκός») ευρωπαισμός που φαντασιωνόταν την Ευρώπη σαν κάποιου είδους παράδεισο και όχι ευκαιρία ανάδειξης και εκμετάλλευσης των δυνατοτήτων μας (κάτι τέτοια πράγματα βέβαια θέλουν και προσπάθεια).
    Από την άλλη η Ευρώπη κάποια στιγμή σαν να ξέχασε τον λόγο ύπαρξης της και ….ξεχάστηκε. Διεύρυνση χωρίς «εμβάθυνση», έμφαση στην οικονομική ενοποίηση και μόνο, κοντόθωρη αντιμετώπιση του κόσμου που έρχεται, ίσως και έλλειψη ηγεσιών.
    Μπορεί η σημερινή κρίση να γίνει ευκαιρία για καινούργιο ξεκίνημα; Τα περί δεινότερης εθνικής καταστροφής πάντως δεν τα συμμερίζομαι.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Χριστός ανέστη και χρόνια πολλά Φιρίκι!
      Η ενδυνάμωση του ελληνικού φρονήματος είναι μία δυναμική διαδικασία δεν μπορεί, πιστεύω, να είναι μία απλή προϋπόθεση που λαμβάνει χώρα λίγο πρίν την ένταξη στην ΕΟΚ για να πάψει έπειτα! Το αντίθετο η προϊούσα πύκνωση των σχέσεων καθιστά αναγκαία την ενδυνάμωση του ελληνικού φρονήματος. Στη χώρα μας, ιδίως από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 κι έπειτα εγκαθιδρυόταν ολοένα και περισσότερο ένας ρηχός κοσμοπολιτισμός, ωσάν να είχαν ήδη καταργηθεί τα εθνικά κράτη και τα έθνη! Αλλά αυτή δεν ήταν παρά η άλλη όψη μίας χώρας αδύναμης κι ανίσχυρης σε όλα τα επίπεδα που είχε ανάγκη να εκλογικεύει την αδυναμία της με αναφορές στα υψηλά, καθολικά και οικουμενικά ιδεώδη που ενστερνίζονταν οι ισχυροί του κόσμου.

      Διαφέρουν πολύ, σε μία πρώτη ανάγνωση τουλάχιστον, ο «άκριτος ευρωπαϊσμός» από τον «κακοχωνεμένο»;

      Τα ζητήματα που θέτεις με το σχόλιό σου με ωθούν προς αναπτύξεις στους λεγόμενους «υλικούς όρους» της σχέσης της Ελλάδας με την Ευρώπη. Θα προσπαθήσω να το αποφύγω όμως γιατί ο συγγραφέας μας βάζει μία συνιστώσα που στις μέρες μας αποσιωπάται πλήρως. Την λεγόμενη «πνευματική».

      Υπογραμμίζω ορισμένες διατυπώσεις: «ενδυνάμωση του ελληνικού φρονήματος», «ελληνική παιδεία», «κριτική σκέψη», «με γνώμονα το εθνικό συμφέρον», «φρόνιμος εκσυγχρονισμός», «χθόνιος πυρήνας της ελληνικής γλώσσας». Σχήματα που, στα συμφραζόμενα που εντάσσονται, επισημαίνουν πολιτικές πρακτικές αλλά κι έναν πνευματικό προσανατολισμό που δεν αποτελεί καν θέμα δημόσιας συζήτησης – τουλάχιστον για το μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων προβληματισμών. Το συμπέρασμα είναι πλέον εύλογο: «πολιτικοί ηγέτες και ιθύνουσες τάξεις κατάντησαν ανιστόρητες και ο λαός εκβαρβαρώθηκε». Ποιος θα κατηγορούσε ποτέ τις ελίτ της ελλαδικής κοινωνίας για έλλειψη ιστορικής παιδείας; Θα θεωρούσε, πιστεύεις, κανείς την τέτοια έλλειψη πρόβλημα; Πολύ αμφιβάλλω.

      Ίσως έτσι φωτίζεται και η κρίση για την δεινότερη εθνική καταστροφή μετά το ’22. Γιατί εκτός από την παραγωγική καθίζηση της χώρας, την καταχρέωση του κράτους και των νοικοκυριών, την ανυπαρξία διοικητικής μηχανής, την γεωπολιτική συρρίκνωση του ελληνισμού υπάρχει και μία έλλειψη σκοπού, εθνικής αποστολής και καθήκοντος. Πρός τι η συλλογική ανάταξη;

      Γιατί κάποιος που ξεστομίζει το αδιανόητο «το κακό δεν είναι η φτώχεια, αλλά η κατάπτωση» πρέπει να προσλαμβάνει διαφορετικά αυτό το ίδιο το πρόβλημα.

      Τουλάχιστον εγώ προς αυτή την κατεύθυνση καταλαβαίνω τα πράγματα.

      Καληνύχτα Φιρίκι. Θα ήθελα να μου πείς τη γνώμη σου. Αν δηλαδή εσύ ο ίδιος θεωρείς ως πρόβλημα τη φτώχεια ή την κατάπτωση. Μπορεί και να τα ταυτίζεις βέβαια. Αναμένω. Αν έχεις χρόνο κι όρεξη.

  4. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Λεωνίδα, την είδα και την καταληκτική του φράση αλλά τι να κάνω που μου κόλλησαν οι πολύ ‘ισχυρότερες’ λέξεις ‘οργίζομαι’ και ‘συγχωρώ’. Για να γίνει μια πιο ολοκληρωμένη κουβέντα καλό θα ήταν να παρέθετες και κανένα απόσπασμα στο οποίο ο κ. Ζέρβας θα μας λέει γιατί οργίζεται με τον Πλάτωνα. Εγώ απλώς φαντάστηκα τί έχει στο νου του, έχοντας υπόψιν τις απόψεις του Πλάτωνα για τους Τραγικούς και άλλα σχετικά..
    Εξάλλου δεν είπα ποτέ ότι βλέπει τον Πλάτωνα ως ίσο. Και μ’εκείνο το ΄πάνω’ που έγραψα εννοούσα πως σα να βρήκε, βρε παιδί μου, ένα κάποιο ‘πταίσμα΄ στο δάσκαλο, μας το έδειξε λέγοντάς μας, τρόπον τινά, ‘ακόμη κι οι μεγάλοι δάσκαλοι κάνουν λάθη’. Οι καλοί οι μαθητές, νομίζω, ποτέ δεν οργίζονται με τον δάσκαλο(και μάλιστα όταν δεν έχουν δίκιο, γιατί πάντα έχουν στο νου ότι περισσότερες είναι οι πιθανότητες να κάνουν λάθος). Ε; Έτσι δεν είναι;…

    Δεν είμαστε, Λεωνίδα, στο ‘χώρο της Λογοτεχνίας’. Είμαστε στην πραγματική ζωή και βλέπουμε ότι η ευρωπαϊκή παράδοση και το πνεύμα της μας έχουν εκβαρβαρώσει. Να ‘βράσω’ εγώ τη λογοτεχνία που προσπαθεί να έλθει σε διάλογο με το ‘λύκο’ και παρασέρνει και τα ‘πρόβατα’!
    Συγγνώμη που ξεφεύγω!

    Πώς είναι δυνατόν το μάθημα που κατέχουμε αυθεντικά, η θεολογική μας κατάρτιση, να ΜΗΝ είναι αυτό που ΖΩΟΓΟΝΕΙ ανέκαθεν το έθνος μας; Και εμείς να εμμένουμε εσφαλμένα σε άλλες τάχα ζωογονητικές δυνάμεις; Μα εδώ ο κ. Ζέρβας μας μπερδεύει λίγο. Δε βλέπει πως η απουσία θεολογικής κατάρτισης είναι το μείζον πρόβλημα;! Βλέπει ότι μη έχοντας, όλοι εμείς, τη θεολογική κατάρτιση τρόπον τινά ως φρένο, χάσαμε τον έλεγχο και εκβαρβαρωθήκαμε!
    Δλδ, όχι να καταρτιστούμε θεολογικά γιατί έτσι θα ζήσουμε πραγματικά αλλά να αποκτήσουμε ένα είδος φρένου; Ένα τρόπο για να προσεγγίσουμε δημιουργικότερα, τί; Την υποδεέστερη ευρωπαϊκή σκέψη ; Δε μπορώ να τον καταλάβω τον κ. Ζέρβα.

    Η σειρά νομίζω είναι η εξής:
    Η έλλειψη θεολογικής (Ορθόδοξης) κατάρτισης μας έφερε κοντά στο ευρωπαϊκό πνεύμα-παράδοση και αυτό απλά, άνετα(η δουλειά του βλέπεις) και γρήγορα(ούτε ένα αιώνα) μας έφερε στην ευρώπη των Βρυξελλών που πολλοί τη λένε βαρβαρότητα!

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Αντώνη στην αρχή θεώρησα ότι το σχόλιό σου μετατόπιζε σε ήσσονος σημασίας θέματα σε σχέση με το όσα έθετε όχι μονον το τωρινό άρθρο αλλά και τα προηγούμενα του Ζέρβα -σε ένα από τα οποία έδωσες ιδιαίτερη έμφαση. Έκανα λάθος!

      Και τούτο γιατί ακριβώς εκεί είναι το ζήτημα κι όχι αν ο Ζέρβας έχει δίκαιο να οργίζεται ή να συγχωρεί τον Πλάτωνα στα συγκεκριμένα ζητήματα. Θα γενικεύσω με μία μικρή και γενική αναφορά στη σκέψη του.

      Η προσέγγιση εκ μέρους του και των μεγάλων αναστημάτων της σκέψης αλλά και της ελληνικής παράδοσης είναι κριτική. Είναι αυτή του ανθρώπου που διαλέγεται και δεν αναπαύεται στα μεγάλα αναστήματα. Πάντοτε όμως συνομιλεί με αυτά. Κι όχι μόνον του ελληνισμού αλλά και της Δύσης. Με τον τρόπο αυτό μας επανασυνδέει με την παράδοση κάνοντας συγχρόνως τις στοχαστικές εκείνες διαδρομές που στο τέλος επανατοποθετούν τις αυθεντίες του παρελθόντος εκεί όπου ανήκουν αφού προηγουμένως τις έχει επαναπροσοικειώθεί κριτικά. Υπό την έννοια αυτή η διακονία που προσφέρει στους ανθρώπους που επιθυμούν την αναπραγμάτευση της παράδοσης είναι μέγιστη.

      Επιπλέον, κάνει και κάτι άλλο. Σηκώνει από κάτω λέξεις του παρελθόντος λέξεις παλαιές που το πλήθος, εγκλωβισμένο στον φετιχισμό του καινούργιου και τη λατρεία του εφήμερου, έχει παραπετάξει και προσπαθεί να τους δώσει εκ νέου ζωή.

      Δεν έχω αναρτήσει τέτοιου είδους κείμενά του λόγω ελλείψεως χρόνου. Σίγουρα όμως αν είναι κανείς υποψιασμένος μπορεί να το διακρίνει και σε άρθρα που αφορμώνται από το επίκαιρο με αίτημα να οδηγήσουν σε μονιμότερα συμπεράσματα.

      Με άλλα λόγια, η εξατομίκευση, η ανάδυση του υποκειμένου, το νεότερο κράτος και οι δομές του, ο χυδαίος υλισμός, ο παραγκωνισμός των αυθεντιών του παρελθόντος (και πολλά άλλα) θέτουν προβλήματα που δεν επιλύονται με απλή επίκληση των μεγάλων του παρλθόντος αλλά με την εκ νέου, και υπό το φώς νέων προβλημάτων, προσοικείωσής τους.

      Με τέτοιου είδους στάσεις απέναντι στο Πλάτωνα θα ξαναδιαβαστεί σήμερα ο Πλάτωνας κι όχι με την επίκλήσ του ως αυθεντίας. Εδώ, η κριτική γίνεται όχι με στόχο την ρήξη και την απομάκρυνση αλλά την επαναθεμελίωση.

      Ποιον έχει δεί, στον δημόσιο πάντα διάλογο, να επικαλείται τον Πλάτωνα για να μιλήσει για την κρίση; Και μόνον η αναφορά του ονόματος θα ξένιζε. Ε, ο Ζέρβας το πράττει.

      Και για την Θεολογία ένα μικρό και σύντομο σχόλιο εν είδει παραδείγματος. Όταν ο Αθανάσιος Πάριος έγραφε το 1802 την Ἀντιφώνησι πρὸς τὸν παράλογον ζῆλον τῶν ἀπὸ τῆς τῶν ἀπὸ τῆς Εὐρώπης ἐρχομένων φιλοσόφων προσέθετε επιλογικά και εν είδει παραρτήματος Παραίνεσις προτρεπτικὴ πρὸς τοὺς ἀδεῶς εἰς Εὐρώπην χάριν ἐμπορίας πέμποντας τοὺς παῖδας. Στην πραγματεία του αυτή προτρέπει σε αποκοπή από την Ευρώπη. Απόρροια της αδυναμίας του να δώσει απαντήσεις στην ανάγκη του έμπορου για εμπόριο. Έτσι, οδηγεί στην κατάργησή του. Δεν μπορεί όμως να δώσει απαντήσεις σε αυτόν που και θέλει, ακριβέστερα:πρέπει, να εμπορεύεται και να εμμένει στην πίστη. Με άλλα λόγια ο ίδιος δεν μπορεί να νοηματοδοτήσει θεολογικά το εμπόριο με τη Δύση κι επειδή, ορθά, διαβλέπει τους κινδύνους από την πύκνωση των επαφών με αυτήν προκρίνει την αποκοπή. Φυσικά το κενό το κάλυψαν άλλοι.

      Η παράδοση χρειάζεται αναστοχασμό και οικείωση εκ νέου λοιπόν. Και ο δυτικός στοχασμός μπορεί να επιβοηθήσει σε αυτό γιατί αποτυπώνει τα προβλήματα που συνάντησε ο δυτικός άνθρωπος αλλά και τις λύσεις που αυτός έδωσε κατά την απομάκρυνσή του από τη δική του παράδοση.

      Και μη με θεωρήσεις οργισμένο..απλώς γράφω λίγο γρήγορα προσπερνώντας θέματα που έθεσες για να φθάσω στο κατά τη γνώμη μου μείζων 🙂 🙂

  5. Ο/Η firiki2010 λέει:

    Δεν ισχυσίστηκα ότι η ενδυνάμωση του ελληνικού φρονήματος θα έπρεπε είναι διαδικασία με ημερομηνία λήξης την είσοδο στην Ευρώπη. Η σκέψη μου – που ίσως διατύπωσα άτεχνα – ήταν ότι προκειμένου να ενταχθείς σωστά στην Ευρώπη σου χρειάζεται απαραιτήτως το «ενδυναμωμένο Ελληνικό φρόνημα», αλλιώς εντάσσεσαι με λάθος σκεπτικό και προοπτικές. Το φρόνημα δηλαδή είναι κάτι περισσότερο από ένα αντιστάθμισμα και κια «άμυνα» όπως νομίζω το θέτει ο κ Ζέρβας..
    Το «άκριτος ευρωπαισμός» το αντιλαμβάνομαι σαν ευρωπαισμό «τυφλό» που δεν ενδιαφέρεται και δεν μπορεί να αναγνωρίσει τα ευρωπαικά προβλήματα, μειονεκτήματα κλπ. Ο «κακοχωνεμένος ευρωπαισμός» που αναφέρομαι είναι ο ευρωπαισμός που αδυνατεί να αντιληφθεί την ουσία του ευρωπαισμού, σε τι συνίσταται, δηλαδή ούτε καν τα πλεονεκτήματα του.
    Οι υλικοί όροι της σχέσης Ελλάδας-Ευρώπης σε μεγάλο βαθμό διαμορφώνουν και τον πνευματικό προσανατολισμό στον οποίο πολύ σωστά αναφέρεται ο κ Ζέρβας αλλά κι εσύ είσαι ιδιαίτερα ευαίσθητος. Παρα πολύ σχηματικά: Οταν δίνεις την δυνατότητα να διπλο-τριπλοζυγίζονται βρεγμένα βαμπάκια δημιουργείς νοοτροπία, μια αρρωστημένη «πνευματική συνιστώσα».
    Ποιο είναι το πρόβλημα;Η φτώχεια ή η κατάπτωση; Η κατάπτωση! Η φτώχεια είναι ένα αποτέλεσμα (όχι πάντως μόνο της κατάπτωσης). Πλην όμως γι αυτόν που έβγαζε 1000€ και η γυναίκα του άλλα 700€ και είχε φτιάξει μια ζωή , σήμερα που η γυναίκα του είναι άνεργη η δικιά μου «φιλολογία» περί κρίσης αξιών υποψιάζομαι ότι του είναι παγερά αδιάφορη.
    Μπορούμε να απαλλαγούμε απο την «φτώχεια» χωρίς απαλλαγή από την κατάπτωση; Οχι! Και η ελπίδα μου (αφελής ίσως) είναι ότι στην προσπάθεια μας απαλλαγής από την «φτώχεια» ασυνείδητα έστω και αναγκαστικά θα αποκτήσουμε ένα καινούργιο πνευματικό προσανατολισμό.
    Πάντα έχω διάθεση και πάντα (σχεδόν) βρίσκω χρόνο για να συμμετάσχω στο blog σου έστω και ως … αναγνώστης.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Φιρίκι καλησπέρα! θα επανέλθω. Δεν μπορώ αυτή τη στιγμή.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Φιρίκι, σε ευχαριστώ για την απάντηση. Και σε ευχαριστώ και για τον καλό κι ενθαρρυντικό σου λόγο. Να σχολιάσω κι εγώ με τη σειρά μου.

      Σίγουρα το θέμα δεν είναι μία προτεραιότητα των υλικών ή των πνευματικών όρων. Όμως παραμένει αιτούμενο, στα δικά μου τουλάχιστο μάτια, να συγκεφαλαιώνονται οι πρακτικές με γλώσσα αξιολογική. Και τούτο διότι έτσι αποκτούν νόημα. Κι έτσι χρησιμοποιείται και στο κείμενο που σχολιάζουμε.

      Έχοντας κατα νού την παραπάνω κρίση, η λέξη «κατάπτωση» είναι σε θέση να εμπεριέχει τη φτώχεια δίχως όμως να εξαντλείται σε αυτήν. Η διατύπωση δείχνει να υπονοεί ότι ένας βαθύτερος υπαρξιακός πυρήνας των Ελλήνων έχει καμφθεί. Γι’αυτό ίσως κι ένας ηγέτης θα πρέπει να αναλάβει μία τέτοια αλήθεια.

      Πράγματι γιατί να μην τριπλοζυγιάσει κανείς τα ζωντανά του; Μην μου πείς επειδή θα επερχόταν η κρίση. Η τελευταία θα μπορούσε και να μην επέλθει ή να επέλθει αφού θα τα χα τριπλοζυγιάσει τόσες φορές που θα μου εξασφάλιζαν, από κοινού με άλλες δραστηριότητες, μία άνετη ζωή. Θέλω να πώ, έστω κι άτεχνα, ότι η άνομη συμπεριφορά μπορεί να είναι πολύ τελέσφορη σε ατομικό επίπεδο.

      Κατάπτωση όμως μπορεί να υπάρχει ακόμη κι όταν τα πράγματα τελεσφορούν.

      Καλή σου νύχτα Φιρίκι

      • Ο/Η firiki2010 λέει:

        Λεωνίδα καλησπέρα,
        H άνομη συμπεριφορά (σημάδι κατάπτωσης) σε ατομικό επίπεδο όντως μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική. Η ανοχή της (για να μην πω η υπόθαλψη της) απο την κοινωνία και την επίσημη Πολιτεία παίρνει σήμερα σε συλλογικό επίπεδο την εκδίκηση της.
        Δεν βλέπω γύρω μου ηγέτες ικανούς να μιλήσουν πειστικά για ένα «πνευματικό επαναπροσανατολισμό».

  6. Ο/Η Αντώνης λέει:

    «…..θέτουν προβλήματα που δεν επιλύονται με απλή επίκληση των μεγάλων του παρλθόντος αλλά με την εκ νέου, και υπό το φώς νέων προβλημάτων, προσοικείωσής τους κτλ κτλ κτλ»

    Έλα βρε Λεωνίδα κι εσύ αυτού του πνεύματος είσαι;; Μου θυμίζεις κάποιους που μιλούν για μεταπατερική Θεολογία κι άλλα τέτοια τινά!
    Δε σου κρύβω πως μ’απογοήτευσες ολίγον τι..
    Παρόλαυτά σ’ευχαριστώ που μου θύμισες τον Άγιό μας Αθανάσιο Πάριο και τον καλό του αγώνα! Και φυσικά ακολουθώ τον Άγιό μας όντας σίγουρος πως θα κερδίσω πολλά περισσότερα απόσα ‘προσφέρουν’ οι αλλότριοι!
    Εις το επανιδείν.

  7. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Έλα βρε Λεωνίδα, μου θυμίζεις είπα μόνο.
    Όμως νομίζω πως δικαιολογημένα το είπα μιας και η ‘ορολογία’ σου, ειδικά σαυτή την παράγραφο που παρέθεσα, αλήθεια, θυμίζει τη δική τους..
    συγγνώμη για τη μαχαιριά αλλά άλλη φορά δε πρέπει να αφήνεις τα μαχαίρια στο τραπέζι. :–)
    Βασικά αυτό που μου κόλλησε τώρα είναι το ότι η σχέση μας με τα μεγάλα αναστήματα (Αγίους και μετά όποιους άλλους) πρέπει να είναι
    «τη προς τους τοιούτους αιδοί και πίστει και στοργή» όπως μας λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς.
    Χριστός Ανέστη Λεωνίδα και Άδης εσκυλεύθη!

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Αντώνη, έστω και λίγο αργότερα:
      την ανάγκη της ερμηνείας δεν την έχουν επισημάνει οι «νέοι θεολόγοι» (ας μου επιτραπεί ο όρος) της Ακαδημίας του Βόλου.

      Πέρα από το γεγονός ότι αποτελεί οντολογική σταθερά (Gadamer) είναι κεκτημένο της ακαδημαϊκής θεολογίας κι άλλοτε εφαρμόζεται με συνέπεια κι άλλοτε όχι. Ο τρόπος και ο συνιστώσες της ερμηνείας είναι που διαφοροποιούν.

  8. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Ναι, έχεις δίκιο. Θα έπρεπε να γράψω «νεοπατερική θεολογία» και όχι «μεταπατερική θεολογία»..
    Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει προσπάθεια ‘ερμηνείας’ με βάση τα σύγχρονα προβλήματα κτλ κτλ
    ***όπως θάθελες κι εσύ να συμβαίνει με τα ‘αναστήματα’ ;–) ****
    ενώ στη 2η. όχι.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Την έκφραση «νέοι θεολόγοι» δεν την χρησιμοποίησα ως τεχνικό όρο. Είναι φορτισμένος με ορισμένες αιχμές που δεν γίνεται να τις αναλύσω εδώ.

      Ενδεικτικά και μόνον: η ερμηνευτική τους στάση δεν προϋποθέτει μία γερή ιστορικοφιλολογική εργασία υποδομής. Έπειτα, οι προσαρμογές στις ανάγκες του παρόντος δεν είναι παρά μία απόπειρα ιδεολογικοποίησης της θεολογίας. Γεγονός που οδηγεί την ακαδημαϊκή θεολογία στην συμπόρευση με τους συρμούς του παρόντος.

      Η στοργή για τα κείμενα δεν πρέπει να υπονομεύει την κριτική οικείωση. Το αντίθετο. Η κριτική προσδένει βαθύτερα, αρκεί να μην οδηγεί στην πλήρη ρήξη. Σε κάθε περίπτωση, ο άνθρωπος, αν σωθεί, σώζεται ολόκληρος και με την κριτική του ενέργεια. Άλλωστε ο σώος δεν είναι ο ολόκληρος;

  9. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Το οτι θα έπρεπε να χρησιμοποιήσω τον όρο ‘νεοπατερική’ και όχι ‘μεταπατερική’ δεν έχει να κάνει με το ‘νέοι θεολόγοι’ που έγραψες! Έχει να κάνει με το οτι έτσι εξελίχθηκε αυτή η ‘τάση’. Από ‘νεο-πατερική’ σε ‘μετα-πατερική’ με τη διαφορά που γράφω. Από τα λίγα που έχω διαβάσει.

    Η θεωρία δε θα πρέπει να υπονομεύει την εμπειρία. Κριτική χωρίς βίωμα μπορεί να οδηγήσει σε εντελώς λάθος συμπεράσματα. Η στοργή για τα μεγάλα ‘Αναστήματα’ ή όπως λες για τα κείμενά τους, έρχεται χωρίς κόπο όταν αποκτάς εμπειρία και όχι θεωρητικά κριτική ικανότητα…

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Η κριτική χρειάζεται σε αυτούς που κρίνουν. Δεν εννοούσα ότι είναι οι μόνοι. Υπάρχουν κι αυτοί. Και στις μέρες μας είναι οι πολλοί. Ανεξάρτητα από την ποιότητα της κριτικής.

  10. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Είθε να σωθούμε Λεωνίδα.
    Χριστός Ανέστη.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s