Για το φαινόμενο του τραγικού

Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι μέρος του προοιμίου που συνέταξε η Χαρά Μπακονικόλα-Γεωργοπούλου ως εισαγωγή στο έργο του Max Scheler Το φαινόμενο του Τραγικού, μεταφρ. Θεόδωρος Λουπασάκης, εκδ. Έρασμος, Αθήνα 1991.

Το προοίμιο έχει τον τίτλο Η σελεριανή αξιολογία και η διαλεκτική εμμένειας και υπέρβασης του τραγικού.

Μείζον φιλοσοφικό και θεολογικό ζήτημα το πρόβλημα του κακού έχει και πολιτικές συνέπειες στον βαθμό που εντάσσεται σε ζητήσεις πολιτικές. Ελπίζουμε στο μέλλον να αναρτήσουμε και αποσπάσματα που θα εμπεριέχουν αυτήν την τελευταία διάσταση με τρόπο ρητό ή και πρόδηλο.

Οι αριθμοί στις αγκύλες αντιστοιχούν στους αριθμούς των σελίδων της έντυπης έκδοσης.

[10] Η φιλοσοφική ανθρωπολογία του Σέλερ, βέβαια, δεν βλέπει τον άνθρωπο ως «δούλο»του Θεού, αλλά δεν παύει να τον θεωρεί δημιούργημά του. Ωστόσο, το τραγικό φαινόμενο δεν εξοβελίζεται από το σύμπαν, αφού αποτελεί ένα εγγενές στοιχείο του. [11]Αυτή η θέση συνιστά την αφετηρία της περί του τραγικού άποψής του. Το τραγικό φαινόμενο, εδώ, δεν ορίζεται ούτε από την ψυχική πνευματική διάθεση του ατόμου ούτε από τη συγκεκριμένη άποψή του για τον κόσμο ούτε από τη συνειδητοποίηση των φυσικών του ορίων και μόνο. Εξελέγχοντας την ψυχολογική, την επαγωγική, και την όποια θρησκευτική ή, εν γένει, μεταφυσική ερμηνεία του κόσμου που θα φιλοδοξούσαν να νοηματοδοτήσουν το τραγικό, ο Σέλερ επικεντρώνει το τραγικό φαινόμενο στο σημείο αντιπαράθεσης δύο αξιών, από τις οποίες η μία προορίζεται να «καταστραφεί»…………………………

[12] Το τραγικό πηγάζει από «την ομόλογη της ουσίας του ατέλεια του είδους», η οποία επιτρέπει και την αντιπαλότητα αξιακών φορέων. Στο τραγικό φαινόμενο, με άλλα λόγια, δεν έχουμε σύγκρουση μεταξύ αγαθού και αγαθότατου: η διαφορά βαθμού μεταξύ δύο αντίπαλων φορέων της αυτής αξίας δεν συνιστά τραγικό συμβάν. Αντίθετα, τραγική είναι η αντιπαράθεση δύο φορέων θετικών αξιών διαφορετικού γένους……………………………

Ο δρόμος του καλού (ή και του κακού ως αρνητικής πνευματικής αξίας) δεν είναι τραγικός επειδή αντιπαρατίθεται προς το αντίθετό του, αλλά επειδή δεν είναι ένας και μοναδικός…………………

[13]……ο φιλόσοφος θεωρεί ως πηγή του τραγικού τον αποσπασματικό χαρακτήρα κάθε αξιακά θετικής πραγματικότητας που αναδύεται μέσα στον κόσμο. Τραγική είναι κάθε ύπαρξη όχι επειδή διαγράφει με την κίνησή της έναν κακοσχεδιασμένο ή διακεκομμένο κύκλο, αλλά επειδή ο κύκλος της τέμνεται από άλλους κύκλους……………

Στη φιλοσοφία του Σέλερ, το μόνο πρόσωπο που έχει τη δυνατότητα να άρει την τραγική ειδητική διάσταση του κόσμου είναι η Θεότητα, που είναι και η δημιουργός πρωταρχή του. Ο Θεός του Σέλερ, ως πηγή του σπαραγμένου (από την «πτώση») σύμπαντος, προβάλλει και ως πηγή λύτρωσης (από το τραγικό) ως δυνατότητα σωτηρίας του ανθρώπου. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι ο άνθρωπος καθαυτόν, ως μόριο του κόσμου, είναι αναπότρεπτα πεδίο συγκρούσεων: ένας αγώνας τελείωσης και πλήρωσης που ποτέ δεν θα φτάσει στον σκοπό του, που ποτέ δεν θα υπερβεί την τραγικότητα του κόσμου, όσο κι αν «εξελίσσεται» προς υψηλότερους τύπους ύπαρξης, όσο κι αν «προοδεύει» πνευματικά.

Advertisements
This entry was posted in Χαρἀ Μπακονικόλα -Γεωργοπούλου, Max Scheler and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s