Τα κορόιδα της Ιστορίας

Του Αντώνη Zέρβα

Ένα από τα πλέον εύλογα, αν και κάπως χιλιαστικά, συμπεράσματα που εδραιώνονται όλο και περισσότερο στη συνείδηση της προωθημένης διανόησης είναι και το ακόλουθο: Η κρίση του πανευρωπαϊκού εθνικού χρέους καταδεικνύει ότι καμία λύση δεν είναι πλέον εφικτή, εάν προηγουμένως δεν εγκαθιδρυθεί μια πλανητική διακυβέρνηση: «Άραγε θα βουλιάξουμε όλοι σε δέκα χρόνια;» (2010), ρωτούσε ο δαιμόνιος Ζακ Ατταλί, παλαιός σύμβουλος του προέδρου Μιτεράν, σ’ ένα βιβλίο πλήρες προτάσεων και μέτρων σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

Ως προς την Ε.Ε., ότι απαιτείται η ριζική αναθεώρησή της είναι πλέον αδιαμφισβήτητο, ακόμη και από την πλευρά εκείνων που είχαν τυφλή εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό σύστημα. Ότι η αλληλεγγύη προς τα ασθενέστερα κράτη είναι λιγότερο δαπανηρή από τις αλλεπάλληλες πτωχεύσεις, απολύτως λογικό, έστω κι αν μπορούμε να φανταστούμε ποια θα είναι η κατάληξή τους σε μια ισχυρή ομοσπονδία. Ότι υφίσταται όμως «σταθερή και μόνιμη» διαρθρωτική λύση του προβλήματος, αρκεί να υπάρξει πολιτική βούληση, μόνο μία αμιγώς οικονομική αντίληψη θα μπορούσε να το διαβεβαιώσει. Για τον Ζακ Ατταλί, κινητήρια δύναμη της ιστορίας είναι η σχέση δανειστή και οφειλέτη στον ρεαλιστικό ορίζοντα του Homo economicus.

Πράγματι, ναυαγοί και ναυογοσώστες είναι πεπεισμένοι ότι τίποτε δεν έχει πλέον εγκυρότητα πλην του συγκεκριμένου πνεύματος μετρήσεως, αξιολογήσεως και αποδόσεως. Έτσι ώστε να φαίνεται απολύτως προφανής η θεοποίηση της ανάπτυξης με τους απαραίτητους «τεχνοκράτες» της και επιβεβλημένη η εξουδένωση κάθε «αντιπραγματιστικού» οράματος διαφορετικής πληρότητας. Παλαιότερα, τα εθνικά χρέη προκαλούσαν πολέμους. Σήμερα, απειλούν τους δημοκρατικούς θεσμούς. Σε πιάνει σύγκρυο σαν σκέπτεσαι το ενδεχόμενο εκγερμανισμού της Ευρώπης σε συνδυασμό με τις επιδράσεις που μπορεί να ασκήσει πλέον, άμεσα ή έμμεσα, η τεράστια σινική αντιδημοκρατία, η οποία εμπεδώνει ταχύτατα ό,τι χειρότερο έχει να προσφέρει η Δύση. Κανείς όμως δεν καταδέχεται να κοιτάξει το πείραμα της Ισλανδίας!

Υπάρχει άλλος τρόπος να ζήσεις, πλην του μοντέλου που είδαμε να κυριαρχεί τις τελευταίες δεκαετίες, χωρίς να γίνεσαι το κορόιδο της Ιστορίας; Ιδού το μέγα ερώτημα.

Μου άρεσε πάντα να φαντάζομαι στη γωνιά μου μια Ελλάδα άλλου χάρτη, όπως η ελεύθερη Ελλάδα των βουνών. Με τη δική της τοπική οργάνωση, την αυτάρκη οικονομία της, τα σχολεία, τα νοσοκομεία, τα βιβλία, τις εορτές στον καθαρό αέρα της λιτότητας. Ένα εξόχως ουτοπικό σχέδιο που ανασαίνει μολαταύτα εδώ κι εκεί, σε διάφορες γειτονιές της «άλλης» Ευρώπης. Και θα θυμάμαι πάντα τον μικρό παράδεισο του αείμνηστου Φίλιππου Σέραρντ στη Λίμνη Ευβοίας, όπου η ίδια λιτότητα πήγαινε αδελφωμένη με το λεπτότερο πνεύμα και τα λαϊκά πανηγύρια. Είχε δει από νωρίς κατά πού τραβούσαν οι σύγχρονες κοινωνίες και επιλέξει να ζήσει στον τόπο μας, επειδή πίστευε στις πνευματικές αντοχές του. Ρομαντισμοί!

Εκτός από το περίφημο μυθιστόρημα «Γενναίος, νέος, κόσμος», ο Αλντους Χάξλεϊ συνέγραψε προς τα τέλη της ζωής του και τη «Νήσο» (1962), που θα έπρεπε να είναι η Βίβλος των Οικολόγων. Πρόκειται για τις ηρωικές προσπάθειες μιας νησιωτικής κοινότητας στον Ειρηνικό να πλάσει ένα παραδειγματικό πρότυπο βίου, αναιρώντας τις βασικές αρχές της δυτικής ευημερίας: εξοπλισμός, καθολικό χρέος, προγραμματισμένη αχρήστευση. Εγκαθίδρυσε ένα οικονομικό σύστημα που δεν επέτρεπε σε κανέναν να πλουτίσει πάνω από τέσσερις με πέντε φορές εν σχέσει προς τον μέσο όρο. Επέλεξε τον δρόμο μιας υπό όρους ανάπτυξης, με έμφαση στις επιστήμες της ζωής και «στην ταπεινή φιλοδοξία των κατοίκων να ζήσουν την ανθρώπινη πληρότητά τους σε αρμονία με την υπόλοιπη φυσική ζωή του νησιού». Πεποίθησή τους ήταν ότι η ευδαιμονία έρχεται από μέσα, αν εξασφαλιστεί ένα περιβάλλον περιορισμένης παραγωγής, επιλεκτικής εκβιομηχάνισης και ελέγχου των γεννήσεων», και όχι απ’ έξω «με παιχνίδια, χάπια και ακατάπαυστες διασκεδάσεις». Οι ξένοι ανακαλύπτουν ότι το νησί διαθέτει μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου και έτσι το έλλογο όνειρο ναυαγεί αύτανδρο.

Η Ιστορία μπορεί να λέει ουαί τοις ηττημένοις. Εν προκειμένω όμως, ηττημένοι είμαστε εμείς οι ίδιοι, που επιμένουμε να πιστεύουμε ότι ο δρόμος της Ιστορίας είναι μονόδρομος.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Καθημερινή την 27 Νοεμβρίου 2011

Advertisements
This entry was posted in Αντώνης Ζέρβας and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

15 Responses to Τα κορόιδα της Ιστορίας

  1. Ο/Η Δον Αντουάν λέει:

    Καλησπέρα φίλε.
    Βρε τον Ζέρβα, αναφορά και στον Άλντους των φοιτητικών μας χρόνων!
    Δε πιστεύω να είναι από τους αιώνιους φοιτητές ο κ. Ζέρβας;
    Μη μας αναφέρει και τον Καστανέντα προσεχώς και πώς ο Δον Χουάν πηδούσε από βράχο σε βράχο….

    • Ο/Η Emilie Kafe λέει:

      Δεν ήξερα βρε Δον Αντουάν ότι τα βιβλία ήταν μόνο για τους χρόνους των φοιτητών!
      Παράξενο ένας Δον Αντουάν να μην καταλαβαίνει από ειρωνία!

  2. Ο/Η Δον Αντουάν λέει:

    Χα, χα
    Emilie Kafe, να υποθέσω πως τις κρύες νύχτες του χειμώνα διαβάζεις ακόμη την κοκκινοσκουφίτσα;

    Σιγά μη αναφέρθηκε ο Αντώνης ο Ζέρβας στον Άλντους έχοντας έστω και ίχνος ειρωνίας στο νου του… φυσικά για αυτό καθεαυτό το βιβλίο του Άλντους…

  3. Ο/Η Λεωνίδας λέει:

    Δον Αντούαν, είχες καιρό να εμφανιστείς στο ιστολόγιο 🙂

    Συμφωνώ με την (;) Emilie Kafe – κι επί τη ευκαιρία να την καλωσορίσω στη «Μέσα Ελλάδα» – ότι τα βιβλία δεν προορίζονται για μιαν ορισμένη περίοδο του βίου. Είναι καλά ή κακά ή αν προτιμά κανείς μπορούν να αντιστοιχούν σε περιόδους του προσωπικού βίου ενός εκάστου.

    Την καλημέρα μου.

    • Ο/Η Δον Αντουάν λέει:

      Φίλε, είπα να σας αφήσω στη ησυχία σας για λίγο… αλλά ναμαι πάλι εδώ.

      Μου φαίνεται τουλάχιστον αστείο να διαβάζει η Αιμιλία η Καφέ π.χ. στα 40 της, την κοκκινοσκουφίτσα…. Ε, Αιμιλίτσα; Διαβάζεις ακόμη ζουζουνοβιβλία; Ή ψάχνεις ακόμη για κόκκινα μανιτάρια με άσπρες βούλες;

      Ναι, συμφωνώ, δεν προορίζονται για μιαν ορισμένη περίοδο του βίου αλλά είναι, σίγουρα, οι δείκτες που φανερώνουν την τρέχουσα πνευματική ‘περίοδο’ του βίου μας.
      Δείξε μου τα βιβλία που διαβάζεις, λοιπόν, να σου πω ποιος είσαι…
      δε το συζητώ!

      • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

        Για να είμαι ειλικρινής δεν έχω διαβάσει Χάξλεϊ και δεν έχω άποψη για το έργο του πέρα από εγκυκλοπαιδικής υφής γνώσεις γύρω από αυτό.

        Αλλά μήπως μένουμε σε δευτερεύουσας σημασίας πράγματα; Μήπως το σημαντικό ερώτημα του κειμένου είναι αν μπορούμε να ακολουθήσουμε έναν διαφορετικό δρόμο δίχως να γίνουμε τα κορόϊδα της ιστορίας;

  4. Ο/Η Emilie Kafe λέει:

    Ο Δοντουάν έχει μεγάλη πλάκα, εννοώ ηλεκτρονική !
    Πώς τα ξέρει, βρε παιδί μου, τα γράμματα, ιδίως από τις Νήσους.
    Εγώ, σαν κοκκινοσκουφίτσα και παραμυθόπληκτη, τρελλαίνομαι με τον τουπέ αυτού του παιδιού.
    Μ’ αρέσεις Δοντουάν !
    .

  5. Ο/Η Δον Αντουάν λέει:

    Ο καθένας σύμφωνα με τα μέτρα του, Λεωνίδα, κρίνει τα αλλότρια.

  6. Ο/Η Emilie Kafe λέει:

    Να σ ευχαριστήσω κι εγώ για το καλωσόρισμά σου , Λεωνίδα, γιατί ξεχάσθηκα με τον Δοντουάν.
    Κάποιος φίλος μου μίλησε για την Μέσα Ελλάδα και είχε δίκιο.
    Πολύ ενδιαφέρουσα η προσπάθειά σου. Και πολύ καθαρή !
    Οχι σαν ορισμένες άλλες ηλεκτρονικές «πλάκες», όπου ο καθένας ανοίγει το «σπίτι» του, μαζεύει κόσμο για να φαίνεται ο ίδιος. Και τα κορόϊδα της Ιστορίας ορμάνε μέσα, ΚΟΛΑΚΕΥΜΕΝΑ ! Και μόνο γι’ αυτό πρέπει να σου χρωσταμε χάρη.

  7. Ο/Η Δον Αντουάν λέει:

    Εμένα μαρέσει τόνομά σου Αιμιλία.. αγαπημένο όνομα.

    Λεωνίδα, τι δε κατάλαβες; Όλοι έχουμε το ‘μέτρο’ με το οποίο ‘μετράμε’ το ‘περιβάλλον’ μας. Όσο δε μας ξεγελάει τόσο το εμπιστευόμαστε κι ας βλέπουμε οτι κάποιοι άλλοι έχουν τις επιφυλάξεις τους για το ‘μέτρο’ μας. Φυσικά δεν απαιτώ να αρχίσεις να μετράς κι εσύ με το δικό μου μέτρο αν και δε νομίζω πως είναι τόσο περίεργο το ‘μέτρο’ μου.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Δεν κατάλαβα που απευθύνονταν ακριβώς τα περί μέτρου…Αφού, Δον Αντουάν, αναφερόσουν στα κριτήρια με τα οποία είτε επιλέγω κείμενα είτε ιεραρχώ προτεραιότητες στο διάλογο και στα ζητήματα που με ενδιαφέρουν έχεις δίκιο. Και αναλαμβάνω την ευθύνη, και με κρίνουν, και σίγουρα επί τη βάσει των κριτηρίων μου θα κρίνω και τους άλλους. Δεν έχω άλλο τρόπο.

  8. Ο/Η Δον Αντουάν λέει:

    Α, Λεωνίδα, δυσκολεύεις τα απλά.
    Βασικά δεν απευθυνόμουν σε σένα και τα κριτήριά σου(αν το κάνω αυτό σίγουρα θα το καταλάβεις) αλλά θέλοντας να απαντήσω στα λόγια σου :
    «Αλλά μήπως μένουμε σε δευτερεύουσας σημασίας πράγματα; »
    είπα να σου υπενθυμίσω οτι ο καθένας κρίνει με τον δικό του τρόπο αυτά που βλέπει.
    Απλό..
    Χαίρε.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Δον Αντουάν, μπορεί να δυσκολεύω τα απλά, δεν θα αντειπώ.
      Δείχνεις όμως να κλείνεις την κουβέντα. Κι αν θεωρείς εσφαλμένη την ιεράρχηση που κάνω συνέχισε στο πεδίο που εσύ επιθυμείς. Θα προσπαθήσω να ακολουθήσω

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s