Collectanea. [Το πνεύμα της «νοικοκυροσύνης» και τα δανεικά].

Η τωρινή ανάρτηση θα μπορούσε να ιδωθεί ως συνέχεια της αμέσως προηγούμενης που αναφερόταν στις ξεχασμένες αξίες του ελληνικού συντηρητισμού. Το απόσπασμα αυτό προέρχεται από τα Collectanea (εκδ. Δόμος, Αθήνα 2009) του Ζήσιμου Λορεντζάτου και είναι γραμμένο κατά τη διάρκεια του έτους 1968.

Εδώ  ο Λορεντζάτος δεν εκφράζει παρά το πνεύμα της νοικοκυροσύνης, το οποίο μεταφέρει, και μάλιστα ρητά, από το ατομικό στο συλλογικό επίπεδο. Είναι το ίδιο πνεύμα που προκρίνεται ως κεντρικό αίτημα για τον εν γένει βίο όχι μόνον των Ελλήνων αλλά και όλων των λαών.

Αν κανείς επιθυμεί την πολύπλευρη εμβάθυνση στην συντηρητική αυτή διανοητική στάση θα μπορούσε να μελετήσει το έργο του Κυριάκου Βαρβαρέσου, Έκθεσις επί του οικονομικού προβλήματος της Ελλάδος, πρόλογος: Ιωάννης Πεσμαζόγλου, εισαγωγή: Κώστας Π. Κωστής, επιστημ. επιμέλεια: Αθανάσιος Λυκογιάννης, εκδ. Σαββάλας, Αθήνα 2002 (η έκθεση εκδόθηκε το 1952). Έκθεση που εδράζεται σε εμπράγματες κοινωνικές και ιστορικές συνάφειες της μεταπολεμικής περιόδου και επιβοηθά στην κατανόηση του παρόντος. Η καταληκτική φράση της έκθεσης εκφράζει, και συνοψίζει, την αξιακή πλαισίωση των εν γένει τεχνικών και οικονομικών διαπιστώσεων, και προτροπών, του Βαρβαρέσου:

«Πιστεύω εἰς μίαν ἄλλην Ἑλλάδα, τὴν Ἑλλάδα τῶν ἐντίμων, ἐργατικῶν καὶ ὀλιγαρκῶν Ἑλλήνων. Πιστεύω ἐπὶ πλέον ὁτι ἡ Ἑλλάς αὐτὴ θὰ ἐπικρατήσῃ καὶ θὰ ἐπιβληθῇ ἐν τέλει καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι αἰσιόδοξος διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας». (σελ. 371 της ανωτέρω έκδοσης).

Η σημείωση βρίσκεται στις σελίδες 88-89 του παραπάνω βιβλίου. Τίτλο δεν έχει το ίδιο. ο τίτλος της ανάρτησης ανήκει στον διαχειριστή του ιστολογίου. Το απόσπασμα μου υποδείχθηκε από το ιστολόγιο στην αράδα.

[88] Εκείνο που θα έπρεπε να μας απασχολεί όλους και που δεν απασχολεί κανέναν (κανέναν από τους διανοούμενους), είναι πως ζούμε με δανεικά στην κυριολεξία, πως δεν κερδίζουμε τη ζωή μας. Μας ζουν. Αν δεν το καταλάβομε αυτό, δεν κάνομε τίποτα, Από εκεί πρέπει να αρχίσει οποιαδήποτε κίνηση για ενδεχόμενη γενικότερη αλλαγή στην Ελλάδα. Όσο ζούμε με δανεικά, όσο χρωστάμε στους άλλους τη ζωή μας, δεν είναι δυνατό να αλλάξομε νοοτροπία. Κανένας άνθρωπος που ζει με δανεικά δεν είναι της προκοπής. Το ίδιο κανένας λαός ή κράτος. Προπαντός με αιώνια δανεικά σαν εμάς· (γιατί κάποτε μπορεί να παρουσιαστεί μεγάλη ανάγκη, αν και μια μοναχά φορά μπορεί να σημάνει κακή αρχή). Πρέπει να πληρώσομε κάποτε τα χρωστούμενα – τα χρωστουμέικα, όπως λεν οι Μανιάτες – ή να βάλομε σοβαρά πλώρη για την πληρωμή τους και να ξαναρχίσομε από την αρχή, δίχως χρέη. Για να μπορεί να έχει ο λόγος μας πέραση και η υπογραφή μας τιμή, δηλαδή κάποια αξία. Πρέπει να καταλάβομε πως οι άλλοι δεν χρωστούν τίποτα να μας ζουν εμάς, και πως κάθε φορά που προσφέρεται η λύση [89] αυτή, να μας ζουν ή να μας δανείζουν, κάθε φορά θάβεται το ενδεχόμενο να βγούμε από τον φαύλο κύκλο στο φως μιας έντιμης και σχετικά ανεξάρτητης ζωής (λέω σχετικά ανεξάρτητης, μια και είμαστε πολύ μικρό κράτος). Δεν μπορούμε ad infinitum να καταναλώνομε περισσότερα από όσα παράγομε, να μπάζομε περισσότερα από όσα βγάζομε. Πρέπει να πουλάμε αρκετά στους άλλους, ώστε να αγοράζομε αρκετά – αυτά που μας χρειάζονται ή που μας επιτρέπουν τα οικονομικά μας – από τους άλλους. Είναι κακή συνήθεια τα δανεικά. Και σχετίζεται άμεσα με το πρόσωπο του κάθε λαού, του κάθε ατόμου, όπως το τόνισε μια φορά ο Καβάφης στον E.M. Forster. Κάποια μέρα οι δανειστάδες της Ελλάδας που δεν παίρνουν πίσω τα λεφτά τους, αλλά πάντα μοναχά ένα ποσοστό από το χρέος – δανειζόμαστε ακόμα και για τους τόκους από τα δάνεια – μπορεί να μας πουν (αν και αυτό είναι αμφίβολο – για άλλους πάλι λόγους) πως πρέπει να σταματήσει αυτή η ωραία μηχανή και πως να φροντίσομε εμείς για τη σωτηρία μας (όπως και πρέπει να φροντίσομε). Εμείς δεν χρειάζεται να περιμένομε τους δανειστάδες να μας το πουν αυτό (αυτοί έχουν το χαβά τους). Πρέπει εμείς να το διακηρύξομε ως άμεσο σκοπό μας, διαφορετικά θα πηγαίνομε στον φούντο. Η σωτηρία μας θα γίνει από εμάς, δε θα γίνει από τους άλλους. Αν ποτέ γίνει.

Advertisements
This entry was posted in Ζήσιμος Λορεντζάτος and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to Collectanea. [Το πνεύμα της «νοικοκυροσύνης» και τα δανεικά].

  1. Ο/Η firiki2010 λέει:

    Εξαιρετικό και προφητικό! Δεν μπορώ να αποφύγω τον πειρασμό να το αναρτήσω στα «Ανάλεκτα» μου.
    Ο δανεισμός ο ίδιος δεν είναι κακό. Αρκεί να τον χρησιμοποιείς ώστε να δημιουργείς καινούργιο πλούτο με τον οποίο και να ανεβάζεις το δικό σου επίπεδο διαβίωσης και να εξυπηρετείς το χρέος.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      «Μελετάτε, διαδίδετε τας γραφάς» 🙂 αγαπητέ «Φιρίκι».

      Σίγουρα οι οικονομικές προσεγγίσεις είναι πολύ περιπλοκότερες. Το σημαντικό για μένα είναι μία θεμελιώδης στάση που διατυπώνεται εδώ. Και την οποία, πιστεύω, ότι η Χώρα μας δεν έπρεπε ποτέ να έχει εγκαταλείψει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s