«Πώς ήταν κάποτε η Ελλάδα»

Οι συγγραφείς Κώστας Κουτσουρέλης και Αντ. Ζέρβας ανατέμνουν τη γενιά του ’30

Του Ηλία Μαγκλίνη

Την οδό Κριεζώτου 3, είχαμε ορίσει ως σημείο συνάντησης με τους συγγραφείς Αντώνη Ζέρβα και Κώστα Κουτσουρέλη. Μπροστά στην είσοδο της Πινακοθήκης Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα, του Μουσείου Μπενάκη, που μόλις είχε ανοίξει τις πόρτες του στο κοινό. Προτού μπούμε μέσα, από την Πανεπιστημίου ακούσαμε κόρνες και ιαχές: μικρή ομάδα μοτοσικλετιστών με νεοναζιστικού τύπου συνθήματα. Ειρωνεία: μπαίναμε και οι τρεις σε ένα γνήσιο αθηναϊκό αρχοντικό του Μεσοπολέμου, στο σπίτι-μουσείο μιας εξέχουσας μορφής της γενιάς του ’30, και λίγα μέτρα μακριά μας θορυβούσαν μεταλλαγμένα κατάλοιπα της πιο σκοτεινής, καταστροφικής πτυχής του Μεσοπολέμου.

Ωστόσο, με το που περάσαμε στην πρώτη αίθουσα, στο ισόγειο, όπου εκτίθεται ένα αστικό σαλόνι, από την πατρική κατοικία της Λίτσας Παπασπύρου στο Παρίσι, αφήνουμε τη μαυρίλα πίσω μας. Κι όσο ανεβαίνουμε τους ορόφους, με αποκορύφωμα τις βιβλιοθήκες και το ατελιέ του μεγάλου Έλληνα καλλιτέχνη και διανοουμένου, το αίσθημα της ευφορίας γίνεται ακόμα πιο έντονο. Ο Κώστας Κουτσουρέλης (το τελευταίο ποιητικό βιβλίο του οποίου, «Αέρας Αύγουστος», από τις εκδόσεις Περισπωμένη, κυκλοφόρησε φέτος), προβαίνει αμέσως σε πικρές συγκρίσεις με το σήμερα, νιώθοντας ότι όπως και τότε, που η Ελλάδα βίωσε μια εθνική καταστροφή, κάτι ανάλογο βλέπει ως πολύ πιθανή εξέλιξη και σήμερα.

Η διάρκεια του ελληνισμού

Ο Αντώνης Ζέρβας (το δικό του βιβλίο, κείμενα που ακροβατούν ανάμεσα στην ποίηση και το δοκίμιο με τον τίτλο «Καυσοκαλύβης», θα κυκλοφορήσει άμεσα από τις εκδόσεις Ινδικτος) διαφωνεί με αυτή τη διαπίστωση. Πρόκειται για δύο φίλους που πολύ συχνά συμφωνούν διαφωνώντας – και το αντίστροφο. «Η γενιά του ’30», λέει ο Αντ. Ζέρβας, «είναι η σημαντικότερη έκφραση της ιδέας ότι η Ελλάδα είναι μια μεγάλη διάρκεια, ο ελληνικός κόσμος γενικά. Με τη γενιά του ’30 αντιλαμβανόμαστε, για πρώτη φορά ίσως, ότι το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος μπορεί και να ήταν ένα ιστορικό λάθος. Από αυτή την άποψη, τότε τέθηκαν όλα εκείνα τα ερωτήματα που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Κοντά ίσως σε αυτή την ιδέα περί εθνικής καταστροφής, που λέει ο Κώστας, είναι ίσως η πρώτη γενιά που αντιλαμβάνεται ότι, ακριβώς λόγω της Μικρασιατικής Καταστροφής και της εκπτώσεως της Μεγάλης Ιδέας, το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος, έτσι όπως σχηματίστηκε, μπορεί να είναι και ένα ιστορικό λάθος, διότι ο ελληνισμός είναι μια μεγάλη διάρκεια. Ο ελληνισμός δεν είναι συνάρτηση του ελληνικού κράτους αλλά έχει πολλές μορφές. Αναζητεί να επιβιώσει μέσα στο πλαίσιο μιας μεγαλύτερης ενότητας την οποία σήμερα συμβολίζει η Ευρώπη. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι πρέπει να απεμπολήσουμε το εθνικό κράτος, αλλά είναι η στιγμή να σκεφθούμε τώρα όλα αυτά τα πράγματα. Μας τη δίνει η κρίση αυτή την ευκαιρία. Η Ελλάδα εκτός Ευρώπης είναι ένα ιστορικό κεφάλαιο. Εντός Ευρώπης όμως είναι μια συνεχής ψευδαίσθηση. Όλα τα γραπτά της γενιάς του ’30 είναι σα να προφητεύουν αυτό που ζούμε σήμερα. Αναζητούσε μιαν αρχετυπική αντίληψη του ελληνισμού. Την Ελλάδα μέσα στην Ευρώπη, ως κάτι αυθεντικό όμως».

Η ιστορία μιας αποτυχίας

Καθώς κινούμαστε μέσα στο εσωτερικό ενός κτιρίου, στο οποίο ο Χατζηκυριάκος-Γκίκας έζησε σχεδόν μισό αιώνα (το 1989 ολόκληρο το κτίριο κληροδοτήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη από τον καλλιτέχνη, μαζί με το περιεχόμενο του εργαστηρίου και της κατοικίας του), ερχόμαστε σε επαφή με την Ελλάδα μιας άλλης εποχής. «Ο Σεφέρης έλεγε ότι το ελληνικό κράτος απέτυχε», σχολιάζει ο Κ. Κουτσουρέλης. «Η γενιά του ’30 και αυτό το μουσείο είναι η ιστορία μιας αποτυχίας. Διότι σήμερα δεν είμαστε οι κληρονόμοι της γενιάς του ’30. Τα διάφορα λογοτεχνικά, καλλιτεχνικά ρεύματα αποτυγχάνουν και κάθε φορά κάποιος πιάνει πάλι το νήμα από την αρχή. Δεν υπάρχει συνέχεια όμως έτσι. Τώρα, στεκόμαστε στα ερείπια της γενιάς του ’30 και προσπαθούμε να ψηλαφήσουμε τα δικά της βήματα. Βήματα που έχουν γίνει και εμείς καλούμαστε να τα επαναλάβουμε. Μόνο που τώρα το πλανητικό πεδίο έχει αλλάξει και δεν ξέρουμε ποια θα είναι η πορεία της Δύσης που τόσο είχε επηρεάσει εκείνη τη γενιά».

Καμία σχέση με τη διανόηση

Στο σαλόνι του Χατζηκυριάκου-Γκίκα, ο Αντ. Ζέρβας αναζητεί την περίφημη «Υδρα» του, ενώ μπροστά στη βιβλιοθήκη του με το γυμνό γκρι τσιμέντο και την ωραία πολυθρόνα με το υποπόδιο και το ενσωματωμένο αναλόγιο ανάγνωσης, απλώς σωπαίνουμε. «Έχεις την αίσθηση ότι θα βγει ο ιδιοκτήτης και θα σε πετάξει έξω», παρατηρεί ο Κ. Κουτσουρέλης. «Είσαι σαν εισβολέας. Μοιάζει πάντως σα να ήξερε ότι κάποτε αυτό το σπίτι θα γίνει μουσείο. Έμεινε σαράντα χρόνια εδώ. Ίσως να το ήξερε από την αρχή, να το σχεδίαζε για μουσείο. Είναι εκπρόσωπος της πλέον καταρτισμένης γενιάς που ανέδειξε η νεότερη Ελλάδα. Πρόφτασε να δημιουργήσει και μέσα στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Έδρεψε τους καρπούς του Βενιζέλου, του εκσυγχρονισμού του, της ωρίμανσης. Αυτό ανακόπτεται σιγά σιγά μεταπολεμικά, με την ανάδυση του κόσμου των διανοουμένων της Αριστεράς. Είναι η περίοδος που η αστική τάξη χάνει τους δικούς της διανοουμένους. Εκεί επικρατεί το ουτοπικό, μαρξιστικό όραμα μιας άλλης, καλύτερης κοινωνίας και μαζί με αυτό σβήνουν οι δυνατότητες ενός εσωτερικού διαλόγου. Οι αστοί διαλέγονται μεταξύ τους, οι Έλληνες αριστεροί πολύ σπάνια. Η Μεταπολίτευση μάς κληροδότησε αυτού του είδους την κατάρα. Αυτή τη στιγμή, υπάρχουν αστικά, υποτίθεται, κόμματα στην Ελλάδα που όμως δεν έχουν καμία σχέση με τη διανόηση, με την τέχνη, τόσο που είναι παρωδία να βλέπει κανείς τον Αντώνη Σαμαρά να επικαλείται τον Ελύτη. Το δε ΠΑΣΟΚ ουδέποτε είχε σχέση με διανοουμένους, απλώς δανείστηκε μερικούς από τον κόσμο της ανανεωτικής Αριστεράς. Οι σημαντικοί αριστεροί διανοούμενοι έφυγαν στο εξωτερικό, με το Ματαρόα, το 1945. Οπότε, πώς καλύφθηκε το κενό; Με μιμήσεις. Τη δεκαετία του ’70 όλοι οι Έλληνες διανοούμενοι ήταν μεταμαρξιστές. Αλτουσέρ, Πουλαντζάς κ.τ.λ. Τη δεκαετία του ’80 άρχισαν να στρουκτουραλίζουν. Φουκό κ.τ.λ., και μετά το 1989 έγιναν ξαφνικά φιλελεύθεροι, οπαδοί της πολυπολιτισμικότητας και ενός ανοιχτού, αμερικανικού κόσμου».

«Αξίζω;»

Πέφτουμε πάνω σε μια ασπρόμαυρη φωτογραφία: ο Γκίκας, «σαν Ιταλός ευγενής», όπως λέει ο Αντ. Ζέρβας, με έναν πολύ νεανικό, αποφασιστικό Κατσίμπαλη και έναν εξίσου αριστοκρατικό Άγγελο Κατακουζηνό στο πλάι του. «Πώς ήταν κάποτε η Ελλάδα», λέει με έκδηλο θαυμασμό ο Αντ. Ζέρβας. «Αυτό νομίζαμε ότι θα ζήσουμε όταν ήμαστε μικροί. Ότι θα είμαστε συνέχεια αυτού του πράγματος».

Κοιτώντας σε μιαν άλλη φωτογραφία τον Νίκο Γκάτσο, τον Ελύτη, τον Καρύδη και τον Πατσιφά, θυμάμαι ότι τους εκπροσώπους της γενιάς αυτής τους έχουν χαρακτηρίσει «αυστηρούς». «Απλώς δεν κολάκευαν τους νέους», λέει ο Αντ. Ζέρβας. «Ήταν η γενιά της αξιοπρέπειας. Η επιτυχία δεν ήταν ένα πράγμα που το αρπάζεις. Ακόμη κι αν σου δινόταν η ευκαιρία να επιτύχεις, μέσα σου είχες ένα βάρος. Έλεγες: αξίζω»;

Καθώς κοιτάζουμε έργα του Σικελιώτη, ο Αντ. Ζέρβας θυμάται πώς πίνακές του γίνονταν ημερολόγια από την Εθνική Τράπεζα. «Μετά κόβαμε τις σελίδες και τις κορνιζάραμε», λέει.

«Τελικώς, η γενιά της Μεταπολίτευσης γαλουχήθηκε με το αντίθετο της γενιάς του ’30: με τη μη μαθητεία», υπογραμμίζει ο Κ. Κουτσουρέλης. «Για τη γενιά του ’30, η μαθητεία, ο εσωτερικός διάλογος με δημιουργούς απ’ το παρελθόν, ήταν κανόνας. Η Μεταπολίτευση βρίσκεται στον αντίποδα της γενιάς του ’30. Η μεταπολυτεχνική περίοδος, μετά το 1981, ήταν η γενιά του ξοδέματος. Το μόνο που μας δίδαξε η Μεταπολίτευση είναι μια χυδαία εκδοχή της δυτικής αυτοπραγμάτωσης, δηλαδή, να εκφράσεις τον εαυτό σου». Στο ατελιέ του ζωγράφου, η ατμόσφαιρα είναι περίπου υποβλητική. Δεν θέλεις να βγεις από κει μέσα. «Η γενιά του ’30 είχε τεράστια αυτοπεποίθηση και το βλέπεις στον χώρο αυτό του Γκίκα. Πίστευαν στον εαυτό τους, πολύ μεγάλη υπόθεση. Εμείς σήμερα είμαστε στο χώμα».

Η Ευρώπη των Βρυξελλών

Ο Αντ. Ζέρβας ακούγεται κάπως πιο αισιόδοξος, «πυροβολώντας» με έναν αφορισμό: «Η ανησυχία δεν είναι για το μέλλον αλλά για το παρελθόν». Λίγο αργότερα κάνει λόγο για τη διαφορά ανάμεσα σε έναν «ήπιο εκσυγχρονισμό» της Ελλάδας και έναν «καλπάζοντα» στη Δύση. «Στον ήπιο εκσυγχρονισμό η γενιά του ’30 είδε τη διάρκεια της αυθεντικότητας. Γι’ αυτό έχεις έναν Φίλιπ Σέραρντ να κατεβαίνει από την Αγγλία για να ζήσει στην Ελλάδα».

Με εντυπωσιάζουν οι συλλογισμοί του και ο ενθουσιασμός του, αλλά τον ακούω μάλλον δύσπιστα. Τον ρωτώ αν στη στάση αυτή εκείνης της γενιάς δεν υπήρξε τελικώς μια αποτυχία. Σχεδόν με προλαβαίνει: «Και βέβαια απέτυχε πλήρως το όραμά τους, το αίτημά τους. Υπάρχει όμως κάτι σημαντικό εδώ: είναι άλλο το ευρωπαϊκό πνεύμα και άλλο η Ευρώπη των Βρυξελλών. Η δεύτερη έχει μεγάλη ισχύ αλλά δεν έχει τον Χάμπερμας, δεν έχει τον κόσμο των ιδεών μαζί της. Δεν είναι η Ευρώπη των Βρυξελλών που οραματιζόταν η δική μας γενιά του ’30».

Εδώ παρεμβαίνει ο Κ. Κουτσουρέλης. «Αυτό που λέει ο Αντώνης περί βίαιου και ήπιου εκσυγχρονισμού δείχνει το στίγμα της νεοελληνικής αποτυχίας. Ήπιο εκσυγχρονισμό μπορεί να κάνει μόνον αυτός που ελέγχει τα πράγματα. Αυτός που τον εφευρίσκει. Η Δύση είχε για ένα διάστημα αυτή τη δυνατότητα. Η Ελλάδα ουδέποτε. Όσο και αν προσπάθησε, ο εκσυγχρονισμός της δεν ήταν αρκετά ταχύς για να της εξασφαλίσει έναν συγχρονισμό με το έξω. Οπότε έφτανε σε ένα σημείο, κάτι είχε φτιάξει, αλλά το αναιρούσε και έπρεπε μετά να το ξαναφτιάξει εκ του μηδενός. Αυτή είναι η νεοελληνική τραγωδία. Ο βράχος του Σίσυφου. Η μεγάλη ειρωνεία είναι πως ό,τι είναι η Ελλάδα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι η Ευρώπη σε πλανητικό επίπεδο. Η Δύση βλέπει κάποιους άλλους να την προσπερνούν και αγωνιά να εκσυγχρονιστεί βιαίως, θυσιάζοντας ό,τι αυθεντικότερο έχει. Αυτό κάποτε το έζησαν η Κίνα του Μάο και η Ρωσία των μπολσεβίκων. Τώρα ήρθε η ώρα να το ζήσει και η Δύση. Ευρώπη και Αμερική».

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Καθημερινή την 3 Ιουνίου 2011

Advertisements
This entry was posted in Αντώνης Ζέρβας, Κώστας Κουτσουρέλης and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

28 Responses to «Πώς ήταν κάποτε η Ελλάδα»

  1. Ο/Η hawk λέει:

    Ο Κ. Κουτσουρέλης πήγε να το ‘πιάσει’ σωστά το θέμα αλλά του ξέφυγε!!
    Μας λέει: «Η γενιά του ’30 και αυτό το μουσείο είναι η ιστορία μιας αποτυχίας…»
    εγώ θα έλεγα το: «Η γενιά του ’30 (…) είναι μια σκέτη αποτυχία.»

    Ακόμη: «Έδρεψε τους καρπούς του Βενιζέλου, του εκσυγχρονισμού του, της ωρίμανσης»
    Μα πώς τα λένε έτσι;!!

    ««Πώς ήταν κάποτε η Ελλάδα», λέει με έκδηλο θαυμασμό ο Αντ. Ζέρβας.»… «Αυτό νομίζαμε ότι θα ζήσουμε όταν ήμαστε μικροί. Ότι θα είμαστε συνέχεια αυτού του πράγματος» …
    κι όλα αυτά βλέποντας μια φωτό του Γκίκα κτλ ….
    Αν είναι δυνατόν!!!!

    Είναι δυνατόν να συνεχίσει κανείς πιο κάτω!;
    Μα είναι δυνατόν να έχουν ως σημείο αναφοράς τους ‘διανοούμενους’ του ’30;;; Τι σημείο αναφοράς;! Αυτοί είναι έτοιμοι να κάνουν ‘εικονοστάσι’ και να τοποθετήσουν μέσα φωτογραφίες των πρωταγωνιστών της γενιάς του ’30.
    Απίστευτα πράγματα!

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Αγαπητέ Hawk καλώς ήλθες στο ιστολόγιο της Μέσα Ελλάδας, αν και τα σχόλιά σου μου θυμίζουν τον Αντώνη συχνότερο επισκέπτη παλαιά :-). Μπορεί να κάνω και λάθος βέβαια.

      Η δημοσίευση είναι μέρος μιας μεγαλύτερης συνέντευξης αν έχω καταλάβει καλά. Η επιλογή είναι του Μαγκλίνη, αλλά σε κάθε περίπτωση τα μέρη που παρατίθενται είναι αρκετά ενδιαφέροντα και σίγουρα υποδηλώνουν, καλύτερα: προϋποθέτουν, έναν ορισμένο διάλογο με τη γενιά του ’30. Δεν καταλαβαίνω ποιο είναι το πρόβλημά σου με τον Σεφέρη, τον Ελύτη τον Πολίτη και πάει λέγοντας.

  2. Ο/Η Emilie Kafe λέει:

    Συμφωνώ ή κι εγώ.
    Πολύ μέτρια παρουσίαση, ιδίως του Ζέρβα που έχει τόσα στιβαρά γραπτά για το θέμα.
    Καναδυό φράσεις του ξεχωρίζουν, όπως η «ανησυχία για το παρελθόν», αλλά μάλλον δεν έπεισε τον Μαγκλίνη, παρά τον «ενθουσιασμό» του.
    Ο Κουτσουρέλης όπως πάντα, χείμαρρος ιστορικών ιδεών και κρίσεων … έπεισε περισσότερο τον Μαγκλίνη.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      «Emilie Kafe»,
      συμφωνώ ότι το δημοσίευμα έχει έναν αποσπασματικό χαρακτήρα. Ακόμη κι αυτά τα αποσπάσματα λειτουργούν παραπεμπτικά όμως. Ίσως τούτο το λέγω επειδή τυγχάνει να είμαι εξοικειωμένος με τα γραπτά και των δύο αυτών συγγραφέων κι έτσι η ελλειπτικότητα του κειμένου δεν μένει μετέωρη στο μυαλό μου. Σε κάθε περίπτωση θέματα τίθενται.

  3. Ο/Η Tony hawk λέει:

    Προτιμώ να ψάξω με ένα δωδεκάχρονο το πώς παίζεται το ‘Tony Hawk’s’ από το να δρέψω τους καρπούς του Βενιζέλου ή οποιουδήποτε άλλου έδρεψε τοιούτους καρπούς κι ας τους έχετε περί πολλού και τους παλιούς και τους νέους όλοι σας, κι ας έχουν δρέψει τους καρπούς τους όλοι σχεδόν οι νεοΈλληνες. Δεν μ’απασχολεί καθόλου.

    Και δεν είναι σωστό νομίζω να με ρωτάς αν έχω κάποιο συγκεκριμένο πρβλμ με τους τρεις που αναφέρεις όταν στο άρθρο που παραθέτεις δεν γίνεται κάτι ανάλογο από αυτούς που υμνούν την γενιά του ’30. Ας μας έλεγαν οι δυο (Ζέρβας. Κουτσουρέλης) συγκεκριμένους λόγους για τους οποίους θεωρούν τη γενιά του ’30 σημείο αναφοράς και θα ακούγανε και τα ανάλογα! Αλλά αυτοί θεωρούν όλους τους ‘διανοούμενους’ του ’30 … κορυφαίους …αξιωματικά!!!
    Δε νομίζω να θεωρείς υποχρεωτικό κάποιος να ‘κλείνει γόνυ’ μπροστά στους τρεις αυτούς που αναφέρεις εσύ ή σε κάποιους άλλους που αναφέρουν οι 2 στο άρθρο! Ε; τι λες;

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Όχι Hawk δεν θεωρώ τίποτε υποχρεωτικό :-).

      Σίγουρα η συζήτηση που αναφέρεται στο άρθρο έχει αφοριστικό χαρακτήρα. θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά σε τόσο περιορισμένα πλαίσια;

      όσο για τον Βενιζέλο, ειδικά, δεν είμαι από αυτούς που τον προσκυνάνε. Τώρα, η γενιά του 30 είναι σημείο αναφοράς έτσι κι αλλοιώς. Δεν την κατέστησαν οι Ζέρβας και Κουτσουρέλης.

  4. Ο/Η Tony hawk λέει:

    Έτσι κι αλλιώς είναι σημείο αναφοράς γιατί υπάρχουν άνθρωποι που την κατέστησαν ως τέτοια όπως καλή ώρα τους οι Ζερβας και Κουτσουρέλης!

    Εσύ δεν κλείνεις γόνυ στον Βενιζέλο, ως γνωστόν, οι άλλοι όμως;;!

    Σίγουρα η συζήτηση τους άρθρου έχει αφοριστικό χαρακτήρα γιαυτό έλαβε και το ανάλογο σχόλιο.

    Το γνωρίζω Λεωνίδα μας οτι είσαι πολύ ανεκτικός όπως άλλωστε κι ο έτερος φίλος σου, ο μαοϊκός, στο διπλανό το δώμα, αν κι εκείνος πολλάκις μ’έχει κάνει να βγω εκτός ρούχων.

  5. Ο/Η Tony hawk λέει:

    Τι να τα κάνω τα ‘σπουδαία’ όταν δεν ήταν άξια να ‘θρέψουν’ τα παιδιά της!
    Και μείναν τα έρμα απισχνασμένα! Κι απορούν, τι ναφταιξε;!

    Στη δική μου ματιά οι ‘διανοούμενοι’ της γενιάς του ’30 συνέχισαν αυτό που ξεκίνησαν οι πατεράδες τους. Τέτοια γενεαλογικά δένδρα φυσικά δεν είναι σαν όλα τα άλλα! Αυτά πάντα ακολουθούν φθίνουσα πορεία.. έως πλήρους ακαρπίας!

  6. Ο/Η Tony hawk λέει:

    Τελευταία όλο δικαιολογίες βρίσκεις και δε μακολουθείς…
    CU…
    Σ’αφήνω πριν έρθει ο έτερος φίλος σου ακονίζοντας και φυσικά …φυσώντας τα νύχια του!

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Tony μ’ αδικείς (για άλλη μια φορά). Απλώς δεν ξέρω κι εγώ από που να το ξεκινήσω. Η γενιά του τριάντα έθεσε με επίταση το ζήτημα της ελληνικότητας, διαλέχθηκε με την Ευρώπη, ανακαίνισε τη λογοτεχνία μας, κατέθεσε σε πολλά την πολιτική της σοφία, συνέγραψε εξαιρετικά δοκίμια.

  7. Ο/Η Tony hawk λέει:

    Ιδού ει εις τι σε αδίκησα αποδίδωμι τετραπλούν. Μόνο πες μου εις τι…

    Αυτά τα λογοτεχνικά και άλλα παρόμοια δε λογίζονται για τροφές! Αυτά είναι … ντιζερτ!
    Δες αν το κυρίως γεύμα ήταν ικανό να θρέψει τα παιδιά της… τα έρμα!

  8. Ο/Η Emilie Kafe λέει:

    Εκτός του Σεφέρη και του Ελύτη, εκτός των αστών πεζογράφων, στη γενιά του ’30 ανήκουν επίσης ο Εμπειρίκος, ο Σαραντάρης και ο Εγγονόπουλος, ο Παπατζώνης και ο Πεντζίκης κ.α.
    Πού θα βρούμε αλλού τόσες τάσεις και τόσες προοπτικές, τόσο πολυδύναμη ερμηνεία του Ελληνισμού ;
    Αρα, οι δύο συνεντευξιασθέντες , νέος και γέρος, είχαν δίκιο να επιμείνουν στην αφορμή.
    Αφορμή να διαβάσουμε κι εμείς τί έχουν πει αμφότεροι και προπαντός τί έχουν να επιδείξουν πνευματικά !
    Πώς να ξεχάσει κανείς την κουβέντα «αξίζω;» και την αρπακτική επιτυχία του καιρού μας ! Και μόνο αυτό θα έφθανε …
    Αρα κάτι ήταν η γενιά του ‘ 30 …

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Emilie εξαιρετική η παρατήρησή σου!

      Πιστεύω ότι οι Σαραντάρης και Πεντζίκης ανταποκρίνονται στην πνευματικότητα και τις θεωρητικές ζητήσεις που εκφράζουν τον Tony (αν έχω καταλάβει καλά τις θέσεις του βέβαια).

      • Ο/Η Emilie Kafe λέει:

        Θα σε στενοχωρήσω, Λεωνίδα.
        Αλλά ισχύει αυτό που σου έγραφα για τον άνθρωπο με τα πολλαπλά προσωπεία.
        Ντεσέρ και κυρίως γεύμα, έτσι αντιλαμβάνεται τα πράγματα !

      • Ο/Η Tony hawk λέει:

        Και πώς ‘ορίζεται’ μια γενιά, Λεωνίδα μου;
        Από 1-2 «δείγματα» που ο καθένας κατά το δοκούν θα επιλέξει; Νομίζω ότι αλλιώς πάει το πράγμα και ότι βιάστηκες να βγάλεις συμπέρασμα. Απορώ, γιατί σε θυμάμαι πιο προσεκτικό. Και μετά θα μου λες ότι σε αδικώ…

        Αλλά δεν πρέπει να ξεχνά κανείς οτι το βασικό, όταν μια γενιά ‘κρίνεται’, είναι το γεγονός αν κατάφερε να μεγαλώσει τα ‘παιδιά και τα εγγόνια’ της. Αν τα άφησε έρμα κι αναλφάβητα και σακατεμένα δεν αξίζει ούτε μια αναφορά σ’ αυτήν.
        Η αγάπη που έχουν πολλοί για τους βασικούς αντιπροσώπους του ’30 δεν τους επιτρέπει να δουν ότι αέρα δέρουν εμμένοντας σε ‘γραμμές’ που αποδείχθηκαν άγονες!!

      • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

        Δεν προσπάθησα να ορίσω την γενιά Tony. Απλώς με την παρατήρησή της η Emilie υπέδειξε ορισμένα ονόματα που συχνά παραθεωρούνται και τα οποία ανακίνησαν ζητήσεις της χριστιανικής πνευματικότητας.

        Εγώ όμως θεωρώ τη σύνολη γενιά του τριάντα ως ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά ρεύματα της πατρίδας μας έτσι κι αλλοιώς.

        Γράφεις: ότι μία γενιά κρίνεται από το «αν κατάφερε να μεγαλώσει τα ‘παιδιά και τα εγγόνια’ της».

        Από πού συνάγεις ότι οι μεταγενέστεροι είναι παιδιά της γενιάς του τριάντα βασιζόμενος σε μία ευθύγραμμη ιστορική αντίληψη; Λές και όλοι έμαθαν γράμματα από αυτή τη γενιά και εφάρμοσαν αυτά τα ίδια γράμματα στην πράξη. Ήσαν πολλοί οι δρώντες εντός ποικίλων συνθηκών. Η σύγχρονη α-πνευματική κατάσταση δεν οφείλεται σε αυτή τη γενιά. Ειδικά σε αυτή φρονώ.

  9. Ο/Η Emilie Kafe λέει:

    Μα όλα άγονα είναι σε τελευταία ανάλυση.
    «Γραμμές», και τα τοιαύτα…
    Προς τι η συζήτηση;
    Είτε σ’ αρέσει ένας στίχος, σε συγκινεί μια εικόνα κλπ είτε όχι.
    Διαφορετικά όλα γίνονται ιδεολογίες και παραλαπίπες !

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Έμιλυ η συζήτηση «οριοθετείται» συχνά από το αναρτημένο κείμενο. Αυτό εμπεριέχει γενικές κρίσεις. Φυσικά δεν είναι αναγκαίο. Μπορεί κανείς αντί σχολίου να γράψει έναν αγαπημένο στίχο. Ή και περισσότερους.

      Για να μιλήσω γενικά, και πάλι, αν και δεν είμαι εξοικειωμένος με την ποίηση όσο θα έπρεπε, είναι πολλά από τα ποιήματα των ηγετικών μορφών αυτού του ρεύματος που μου αρέσουν.

  10. Ο/Η Tony hawk λέει:

    Τι σχέση μπορεί να έχει η θέαση της Ιστορίας; Ευθύγραμμη, κυκλική, με ασυνέχειες, καμπυλόγραμμη ή σε πολλές διαστάσεις;; Ποσώς με ενδιαφέρει η συζήτηση περί του τρόπου θέασης της Ιστορίας.
    Η ουσία είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ‘υιών’, η γενιά μας δλδ, θεωρεί τους άλλους ΄πατεράδες’ τους!
    Βλέπουν φωτογραφίες τους και τους πιάνει ρίγος!
    Διαβάζουν ποίησή τους και ‘παθαίνουν’.
    Oνειρεύονταν ότι θα γίνουν σαν κι αυτούς…
    Aν, λοιπόν, επιμένεις να θεωρείς ότι οι ‘υιοί’ δεν θεωρούν την γενιά του ’30 ως ‘μάνα’ τους κι οτι δεν έδρεψαν τους καρπούς τους, απλώς κάνεις λάθος!

    Μου λες οτι «η σύγχρονη α-πνευματική κατάσταση δεν οφείλεται σε αυτή τη γενιά» κι εγώ σου λέω ότι για την αποφυγή της σύγχρονης α-πνευματικής κατάστασης δεν έκανε τίποτε η γενιά του ’30. Κι όταν η μάνα δεν κάνει το παν για τα παιδιά της δεν είναι καλή μάνα!

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Δεν έκανα φιλοσοφία της ιστορίας Τόνυ. Και δεν πιστεύω ότι η γενιά μας θεωρεί πατεράδες του την γενιά του 30. Εννοείς ότι η μεταπολιτευτική ιδεολογία εμπνεύστηκε από τη γενιά του 30; Ποιο συλλογικό μόρφωμα, που να είχε σημαντική ιστορική παρουσία, είχε σαν σημείο αναφοράς αυτή τη γενιά ή τις ιδέες της;

      Και τι να έκανε ο Σεφέρης, ο Ελύτης και ο Θεοτοκάς ή ο Πεντζίκης; Να καταψήφιζαν το νομοσχέδιο Βερυβάκη για το μονοτονικό;

  11. Ο/Η Tony hawk λέει:

    Μα ήδη έχεις δύο στο άρθρο σου που υμνούν την γενιά αυτή..
    («Πώς ήταν κάποτε η Ελλάδα», λέει με έκδηλο θαυμασμό ο Αντ. Ζέρβας. «Αυτό νομίζαμε ότι θα ζήσουμε όταν ήμαστε μικροί. Ότι θα είμαστε συνέχεια αυτού του πράγματος»)
    Να η προσπάθεια για συνέχεια, να η σχέση υιού-πατέρα, να το ρίγος, να ….
    Εν ριπή οφθαλμού σου βρίσκω …αμέτρητους που αισθάνονται παρομοίως!
    Όλοι η μεταπολιτευτική Ελλάδα έχει σημείο αναφοράς της την γενιά του ’30…
    Από τους μαοϊκούς(ρώτα αν έχεις κανέναν φίλο μαοϊκό) έως και τους Δεξιούς..
    τι θα ήθελες για να πειστείς; Ένα πολιτικό μόρφωμα με άμεση αναφορά στη γενιά του ’30;
    Ε, μα, δεν σε καταλαβαίνω (για άλλη μια φορά),
    Καλημέρα.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Καλησπέρα Τόνυ (και συγγνώμη για την καθυστέρηση). Δεν μπορώ να συμμεριστώ τα όσα μου λές ως δεδομένα.

      Μα θα κάνω μία παραχώρηση προς χάριν της συζήτησης και θα δεχθώ ότι η γενιά του 30 αποτελεί ρητό σημείο αναφοράς για όλους (ακόμη και για τους μαοϊκούς!).

      Τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Ότι είναι υπεύθυνη, ως γενιά, για τη σύγχρονη κατάντια; Τα κείμενα ερμηνεύονται δεν οδηγούν με τρόπο μονοσήμαντο κάπου ούτε μπορεί να ανάγονται κοινωνικές και πολιτικές πρακτικές σε κείμενα, και δή σαν αυτά που συζητούμε, με τρόπο ευθύγραμμο σαν σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Αν και πολύ θα ήθελα να μου υποδείξεις τη συνάφεια μεταξύ κειμένων και εφαρμοζόμενης πολιτικής, συλλογικών νοοτροπιών, κοινωνικών πρακτικών κ.λ.π.

  12. Ο/Η Tony hawk λέει:

    Χμ, καλά έκανες στο νέο σου ποστ και έδωσες λινκ για το παλαιότερο με τίτλο:
    «Από το ευρωπαϊκό πνεύμα στην Ευρώπη των Βρυξελλών».
    Εκεί φαίνεται ξεκάθαρα ποιο είναι το πρβλμ.
    Τη λύση του βεβαίως μας την δίνει ο Πλάτων. Περί εξορίας των ‘ποιητών’ εκ της Πόλεως ο λόγος.
    Τίποτε άλλο αυτή τη στιγμή. Τα λέει εκείνος ο «Αντώνης» όπως θα ήθελα να τα πω εδώ και τώρα!

    Μόνο θα ήθελα να πω οτι εξαρχής μίλησα για ντιζερτ. Δλδ η γενιά του ’30 μπορεί να θεωρηθεί σημείο αναφοράς σε ένα σύστημα ‘ντιζερτ’.
    Σε ένα άλλο «σύστημα συντεταγμένων» θα μπορούσε κάλλιστα να την περάσει κάποιος ως ‘σημείο αναφοράς’ μιας και το Ο είναι το χαρακτηριστικό τους!

    Καλά, ο Α. Ζέρβας είναι αχτύπητος στο νέο σου το άρθρο.
    Έχω …. παραλύσει.

    • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

      Την διασύνδεση την έδωσα επειδή ήταν και το κείμενο που ο Ζέρβας αναφερόταν στην φτώχεια και την κατάπτωση.

      Καταλαβαίνω ότι αναφέρεσαι στην χριστιανική πνευματικότητα του ελληνισμού Tony. Σίγουρα όταν κάποιος κρίνει με γνώμονα το «ἕν οὗ ἐστι χρεία», τότε τα άλλα, όλα, του φαίνονται ντιζέρτ.

      Κι εγώ πιστεύω ότι έχει εξαιρετικές διατυπώσεις στην ανάδειξη του πλαισίου που αναφέρεται! Χαίρομαι που τις προκρίνεις!

  13. Ο/Η Tony hawk λέει:

    ναι,… φυσικά ούτε μια στιγμή δεν πέρασε από το μυαλό μου η περίπτωση να έβαλες το λινκ για να δούμε τις προτάσεις του «Αντώνης»..

    Ποιος ο λόγος να υπάρχει άλλος γνώμονας;;
    Τα παιχνίδια με το ‘0’ είναι επικίνδυνα!

    Ας κλείσουμε χαρούμενοι, λοιπόν, την κουβεντούλα μας αυτή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s